Denizcilik sözlüğü

İşaret Fişeği

Tanım

İşaret fişeği, denizde tehlike veya yardım ihtiyacını görsel olarak bildirmek için kullanılan piroteknik işarettir. İşaret fişekleri, kırmızı ışık veya turuncu duman üretir.

İşaret Fişeği Nedir?

İşaret fişeği, yanınca parlak ışık veya yoğun duman çıkaran kimyasal madde içerir. Kurtarma ekipleri ve yakındaki gemiler işareti uzaktan görür. Tehlike işaretleri COLREG 1972 Ek IV'te tanımlanır. Kırmızı ışık ve turuncu duman bu işaretler arasında yer alır.

İşaret Fişeği Türleri

Tür	İşaret	Kullanım
El maytabı (el fişeği)	Kırmızı ışık	Yakın mesafede konumu gösterme
Paraşütlü işaret fişeği	Yüksekte kırmızı ışık	Uzak mesafeye tehlike bildirme
Duman kandili	Turuncu duman	Gündüz konumu gösterme
El duman işareti	Turuncu duman	Gündüz, yakın mesafe
Beyaz el fişeği	Beyaz ışık	Çatışmayı önlemek için uyarı

Beyaz el fişeği tehlike işareti değildir. Teknenin varlığını göstermek için kullanılır.

SOLAS ve LSA Kodu Şartları

Tür	Temel Şart
El fişeği	En az 1 dakika yanma, en az 15.000 kandela
Paraşütlü fişek	En az 300 m yükseklik, en az 30.000 kandela, en az 40 saniye yanma
Yüzer duman işareti	En az 3 dakika turuncu duman

Gezi teknelerinde kullanılan fişekler ulusal şartlara göre seçilir.

Kullanım Kuralları

İşaret fişeğini yalnızca gerçek tehlike durumunda kullanın.
Yakında gemi, uçak veya kıyı varken kullanın.
Rüzgâraltı tarafa doğru tutun.
Yanan uç yüzden ve gövdeden uzak tutulur.
Paraşütlü fişeği dikey veya hafif rüzgâraltına doğru ateşleyin.

Yangın riski nedeniyle fişekler can salının kubbesi içinde yakılmaz.

Saklama

Fişekler su geçirmez kutuda saklanır.
Kolay erişilebilir ve kuru bir yerde tutulur.
Isı kaynaklarından uzak tutulur.
Çocukların erişemeyeceği yerde saklanır.

Son Kullanma Tarihi ve İmha

İşaret fişeklerinin son kullanma tarihi bulunur. Süresi geçen fişekler güvenilir çalışmayabilir. Süresi dolan fişekler denize atılmaz veya rastgele yakılmaz. İmha için yetkili kurumların ve satış noktalarının yönlendirmesine uyulur.

Sık Sorulan Sorular

Fişek kullanmak yasal mıdır?

Gerçek tehlikede kullanılır. Gereksiz kullanım, kurtarma ekiplerini boşuna harekete geçirir ve yasal yaptırım doğurabilir.

Elektronik işaret fişekleri piroteknik fişeklerin yerini tutar mı?

Bazı ülkeler LED tehlike işaretlerini kabul eder. Kabul durumu ulusal mevzuata göre değişir.

Fişekler kaç yıl kullanılır?

Son kullanma tarihi ürün üzerinde yazar.

İlgili Terimler

El Maytabı, Paraşütlü İşaret Fişeği, Duman Kandili, Acil Durum Sinyali, Can Salı, SOLAS.

İlgili terimler

Acil Durum Sinyali

Acil durum sinyali , bir deniz aracının tehlikede olduğunu ve yardıma ihtiyaç duyduğunu bildiren uluslararası tanınmış işarettir. Tehlike sinyalleri COLREG 1972 Ek IV'te tanımlanır. Acil Durum Sinyali Nedir? Acil durum sinyalleri, ses, ışık, duman, bayrak, telsiz ve elektronik yollarla verilir. Sinyallerin uluslararası olarak standart olması, farklı dil konuşan denizcilerin birbirini anlamasını sağlar. Bu sinyaller yalnızca gerçek tehlike durumunda kullanılır. COLREG Ek IV Tehlike Sinyalleri Sinyal Türü Örnek Ses Sis düdüğü veya kornayla sürekli ses Ses Yaklaşık bir dakika aralıklarla silah veya patlayıcı sesi Işık Kırmızı paraşütlü fişek veya el maytabı Duman Turuncu renkli duman Işık veya ses Mors alfabesiyle SOS (···–––···) Telsiz "MAYDAY" sözcüğüyle sesli çağrı Telsiz DSC tehlike çağrısı Bayrak Uluslararası İşaret Kodu'nda N ve C bayrakları Görsel Yukarısında veya altında top bulunan kare bayrak Görsel İki yana açılmış kolları yavaşça kaldırıp indirme Elektronik EPIRB sinyali Elektronik SART veya AIS-SART yayını Sinyal Seçimi Durum Uygun Sinyal Uzak mesafe, gece Paraşütlü fişek Yakın mesafe, gece El maytabı Gündüz Turuncu duman Her durumda VHF DSC ve MAYDAY çağrısı Açık deniz EPIRB Kurtarıcı yakında SART, el maytabı MAYDAY Çağrısı MAYDAY çağrısı, VHF kanal 16'da üç kez "MAYDAY" denerek başlar. Ardından teknenin adı, konumu, tehlikenin türü, gereken yardım ve kişi sayısı bildirilir. DSC telsizlerde önce dijital tehlike çağrısı gönderilir. Acil Durum ile Tehlike Ayrımı Sözcük Anlamı MAYDAY Hayati tehlike, acil yardım PAN-PAN Acil durum, hayati tehlike yok SECURITE Emniyet bilgisi Örnek: Motor arızası nedeniyle sürüklenen ama tehlikede olmayan tekne PAN-PAN kullanır. Kötüye Kullanım Tehlike sinyallerinin gereksiz kullanımı, kurtarma kaynaklarını boşa harcar. Gerçek tehlikeye müdahaleyi geciktirebilir. Birçok ülkede yanlış alarm ve kasıtlı kötüye kullanım yasal yaptırıma tabidir. Yanlışlıkla verilen sinyal derhâl iptal edilir. Sık Sorulan Sorular SOS hâlâ kullanılır mı? Evet. COLREG Ek IV'te tanımlı tehlike sinyalleri arasındadır. Kol sallama sinyali ne zaman kullanılır? Telsiz ve fişek bulunmayan durumlarda, yakındaki teknelere görsel işaret olarak kullanılır. Tehlike sinyali birden fazla yolla verilmeli mi? Evet. Farklı sinyaller birlikte kullanılarak fark edilme olasılığı artırılır. İlgili Terimler İşaret Fişeği, EPIRB, DSC, VHF Telsiz, SART, Deniz Güvenliği.

Can Salı

Can salı , gemi veya teknenin terk edilmesi gerektiğinde kişilerin hayatta kalmasını sağlayan şişme veya sert kurtarma aracıdır. Can salı, kişileri sudan ayırır ve kurtarılana kadar barınak sağlar. Can Salı Nedir? Gezi teknelerinde kullanılan can salları şişmedir. Sal, katlanmış hâlde bir konteyner veya valiz içinde saklanır. Suya atıldıktan sonra bağlantı halatı çekilince gaz tüpü salı şişirir. Sal, üstü kapalı bir kubbe, yüzer tüpler ve bir tabandan oluşur. Can Salı Türleri Tür Kullanım SOLAS can salı SOLAS kapsamındaki gemiler ISO 9650-1 Tip I can salı Açık deniz seyri yapan gezi tekneleri ISO 9650-2 Tip II can salı Kıyıya yakın seyir yapan gezi tekneleri Kendinden doğrulan can salı Ters şiştiğinde kendiliğinden düzelir ISO 9650-1, Tip I can salları için iki grup tanımlar. Grup A, düşük su sıcaklıklarında, Grup B ise daha ılıman koşullarda kullanım içindir. Saklama Biçimleri Biçim Özellik Sert konteyner Güverteye beşikte monte edilir Valiz (yumuşak çanta) Dolapta saklanır, taşınabilir Konteynerli sallar hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilebilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte salı serbest bırakır. Kapasite Seçimi Can salının kişi kapasitesi, teknede bulunabilecek en fazla kişi sayısına eşit veya daha büyük seçilir. Kapasite fazlası, soğuk suda ısı kaybını artırabilir. Az kişili büyük sal, dalgada daha kolay devrilebilir. Can Salı Donanımı Donanım Görevi Deniz çapası Sürüklenmeyi azaltır ve salı dengeler Kürekler Sınırlı hareket sağlar Pompa Tüplere hava ekler İşaret fişekleri Kurtarıcılara işaret verir İlk yardım seti Temel tıbbi müdahale Su ve gıda Hayatta kalma desteği El feneri Gece işaret ve aydınlatma Bıçak Bağlantı halatını keser Donanımın içeriği salın türüne ve standarda göre değişir. Gemiyi Terk Etme Adımları Can yeleklerini giyin. Tehlike çağrısını yapın ve EPIRB'yi çalıştırın. Salın bağlantı halatını tekneye bağlı tutun. Salı rüzgâraltı tarafa atın. Halatı çekerek salı şişirin. Mümkünse kuru olarak sala geçin. Sık Sorulan Sorular Can salı ne zaman kullanılır? Tekne kurtarılamayacak durumdaysa kullanılır. Yüzen tekne, can salından daha güvenli bir barınak olabilir. Can salı kendiliğinden şişer mi? Bağlantı halatı çekildiğinde gaz tüpü tetiklenir ve sal şişer. Can salı gezi teknesinde zorunlu mudur? Zorunluluk, ulusal mevzuata ve seyir bölgesine bağlıdır. İlgili Terimler Şişme Can Salı, Can Salı Bakımı, Can Salı Sertifikası, EPIRB, SART, Acil Durum Ekipmanı.

Duman Kandili

Duman kandili , gündüz tehlike bildirmek ve konum göstermek için yoğun turuncu duman üreten piroteknik işarettir. İngilizcede bu işarete "orange smoke signal" denir. Duman Kandili Nedir? Duman kandili, ateşlendiğinde parlak turuncu renkli yoğun duman çıkarır. Turuncu duman, gündüz deniz yüzeyinde ve havadan kolayca görülür. Duman, rüzgârın yönünü de gösterir. Bu bilgi, helikopter ve kurtarma teknelerinin yaklaşma yönünü belirlemelerine yardım eder. COLREG 1972 Ek IV, turuncu dumanı tehlike işaretleri arasında sayar. Duman Kandili Türleri Tür Kullanım Yüzer duman kandili Suya atılır, su üzerinde duman çıkarır El duman işareti Elde tutulur, kısa süreli duman Can simidi duman işareti Can simidine bağlı, suya düşünce çalışır Can simidi duman işaretleri, gemilerde can simidiyle birlikte köprüüstünden suya atılır. SOLAS Şartları Tür Asgari Şart Yüzer duman işareti En az 3 dakika duman Can simidi kendinden çalışır duman işareti En az 15 dakika duman Gezi teknelerine yönelik ürünler ulusal şartlara göre seçilir. Kullanım Adımları Üretici talimatını okuyun. Kurtarma aracının sizi görebileceği mesafede olduğunu değerlendirin. Rüzgâraltı bordaya geçin. Kapağı açın ve ateşleme mekanizmasını çalıştırın. Yüzer kandili rüzgâraltı tarafa suya atın. El duman işaretini bordanın dışında tutun. Duman, teknenin üzerine doğru gelmeyecek şekilde rüzgâraltına bırakılır. Kullanım Zamanı Gündüz ve açık havada etkilidir. Helikopter yaklaşırken rüzgâr yönünü gösterir. Kuvvetli rüzgârda duman yatay yayılır ve görünürlüğü azalabilir. Gece etkisi düşüktür; gece kırmızı ışıklı işaretler kullanılır. Güvenlik Dumanı solumaktan kaçının. Sıcak gövdeye dokunmayın. Duman kandilini can salı içinde kullanmayın. Saklama ve İmha Duman kandilleri su geçirmez kutuda, kuru ve serin yerde saklanır. Son kullanma tarihi takip edilir. Süresi dolan ürünler yetkili kanallarla imha edilir. Sık Sorulan Sorular Duman kandili gece kullanılır mı? Gece görünürlüğü düşüktür. Gece el maytabı veya paraşütlü fişek kullanılır. Duman kandili ne kadar uzaktan görülür? Mesafe, hava koşulları ve gözlemcinin yüksekliğine göre değişir. Havadan daha uzaktan görülür. Duman rengi neden turuncudur? Turuncu, deniz ve gökyüzü renklerinden belirgin biçimde ayrılır. İlgili Terimler İşaret Fişeği, El Maytabı, Paraşütlü İşaret Fişeği, Acil Durum Sinyali, Can Simidi, SOLAS.

El Maytabı

El maytabı , elde tutularak yakılan ve parlak kırmızı ışık üreten tehlike işaret fişeğidir. El maytabına "el fişeği" de denir. İngilizcede bu fişeğe "red hand flare" denir. El Maytabı Nedir? El maytabı, sap ve yanma bölümünden oluşur. Ateşleme mekanizması çalıştırıldığında piroteknik madde yanarak kırmızı ışık yayar. El maytabı yakın mesafedeki kurtarıcılara teknenin veya can salının tam konumunu gösterir. Uzak mesafede tehlike bildirmek için paraşütlü fişek tercih edilir. El Maytabının Özellikleri Özellik Açıklama Renk Parlak kırmızı Yanma süresi SOLAS ürünlerinde en az 1 dakika Işık şiddeti SOLAS ürünlerinde en az 15.000 kandela Ateşleme Kapak ve ateşleme ipi veya vurmalı mekanizma Su dayanımı Suya kısa süre batırıldığında yanmaya devam eder Kullanım Alanları Kurtarma gemisi veya helikopteri yaklaştığında tam konumu göstermek Can salından konum bildirmek Gece yakın mesafede tehlike işareti vermek Kullanım Adımları Üretici talimatını okuyun. Rüzgâraltı bordaya geçin. El maytabını kol boyu uzaklıkta tutun. Kapağı açın ve ateşleme mekanizmasını çalıştırın. Maytabı bordanın dışına ve aşağı doğru eğik tutun. Yüzünüzü ve gözlerinizi ışıktan koruyun. Yanan madde damlayabilir. Damlaların tekneye, can salına veya vücuda düşmemesi için maytap bordanın dışında tutulur. Güvenlik Önlemleri Eldiven kullanın. Maytabı kimseye doğru tutmayın. Yanmayan maytabı hemen atmayın; üretici talimatındaki süre kadar bekleyin. Can salı içinde kubbenin altında kullanmayın. Saklama ve Son Kullanma El maytapları su geçirmez bir kutuda, kuru ve kolay erişilen bir yerde saklanır. Son kullanma tarihi ürün üzerinde yazar. Süresi dolan maytaplar yetkili kanallar aracılığıyla imha edilir. Paraşütlü Fişekle Karşılaştırma Özellik El Maytabı Paraşütlü Fişek Görünme mesafesi Yakın Uzak Yükseklik Su seviyesi 300 m ve üzeri Amaç Tam konumu göstermek Tehlikeyi bildirmek Sık Sorulan Sorular El maytabı gündüz görülür mü? Parlak güneşte görünürlüğü azalır. Gündüz turuncu duman işaretleri daha etkilidir. El maytabı ıslanırsa çalışır mı? Su geçirmez ambalajda saklanan maytap çalışır. Islanan ateşleme bölümü arızalanabilir. Teknede kaç el maytabı bulundurulur? Sayı ulusal mevzuata ve seyir bölgesine göre belirlenir. İlgili Terimler İşaret Fişeği, Paraşütlü İşaret Fişeği, Duman Kandili, Acil Durum Sinyali, Can Salı, Tekne Güvenlik Ekipmanları.

Tüm terimlere dön