Denizcilik sözlüğü

İskele Usturmaçası

Tanım

İskele usturmaçası, iskele, rıhtım veya ponton kenarına kalıcı olarak sabitlenen darbe koruma elemanıdır. İskele usturmaçası, yanaşan teknelerin gövdesini ve iskele yapısını korur.

İskele Usturmaçası Nedir?

İskele usturmaçası, tekne yerine iskeleye bağlıdır. Yanaşan her tekne bu korumadan yararlanır. Usturmaça, iskele kenarının sert ve keskin yüzeyini örter. Marinalarda, yüzer pontonlarda ve özel iskelelerde kullanılır. İngilizcede bu ürüne "dock fender" denir.

İskele Usturmaçası Türleri

Tür	Yapı	Kullanım
Kenar profili	İskele kenarı boyunca uzanan şerit	Yüzer pontonlar, ahşap iskeleler
Köşe usturmaçası	L biçimli blok	İskele köşeleri
Dikey panel	Dik monte edilen yassı panel	Rıhtım duvarları
Silindir usturmaça	Yatay veya dikey monte edilen silindir	Yüksek rıhtımlar
Merdiven usturmaçası	Birden fazla basamaklı blok	Değişken su seviyeleri
Ağır hizmet usturmaçası	Kauçuk blok veya silindir	Ticari limanlar

Malzemeler

Malzeme	Özellik
PVC	Hafif ve renkli; küçük teknelerde yaygın
EVA köpük	Yumuşak; gövdeyi çizmez
Kauçuk	Dayanıklı; ağır yüklerde kullanılır
Polietilen	UV dayanımlı; dış ortama uygun

Montaj Yöntemleri

Usturmaçanın konumunu teknelerin temas yüksekliğine göre belirleyin.
Paslanmaz vidalar veya cıvatalarla iskeleye sabitleyin.
Beton yüzeylerde dübel ve ankraj kullanın.
Usturmaçaları kenar boyunca kesintisiz veya eşit aralıklarla yerleştirin.

Yüzer pontonlarda usturmaça su seviyesiyle birlikte hareket eder. Sabit rıhtımlarda su seviyesi değişiyorsa daha uzun dikey usturmaçalar kullanılır.

Tekne Usturmaçasından Farkı

Özellik	İskele Usturmaçası	Tekne Usturmaçası
Bağlı olduğu yer	İskele	Tekne
Taşınabilirlik	Sabittir	Taşınır
Kullanıcı	Tüm yanaşan tekneler	Teknenin kendisi
Ayarlanabilirlik	Sınırlıdır	Yüksekliği ayarlanır

İki usturmaça türü birlikte kullanıldığında koruma artar.

Bakım

Yüzeydeki yosun ve kiri temizleyin.
Vidalarda gevşeme ve korozyonu kontrol edin.
UV ile sertleşmiş veya çatlamış parçaları değiştirin.
Köşe usturmaçalarının yerinden oynamadığını doğrulayın.

Sık Sorulan Sorular

İskele usturmaçası varken tekne usturmaçası gerekir mi?

Evet. İskele usturmaçası her noktayı kapsamayabilir. Tekne usturmaçası gövdenin en geniş noktasını korur.

Hangi yükseklikte monte edilmelidir?

Usturmaça, yanaşan teknelerin borda temas yüksekliğine göre konumlandırılır. Farklı tekne boyları için dikey uzun profiller kullanılır.

İskele usturmaçası gövdede iz bırakır mı?

Renkli veya kirli usturmaçalar iz bırakabilir. Beyaz veya gri ürünler ve düzenli temizlik bu riski azaltır.

İlgili Terimler

Usturmaça, Tekne Usturmaçası, Balon Usturmaça, Bağlama Halatı, Baba, Borda.

İlgili terimler

Baba

Baba , halatların bağlandığı dikey, silindirik ve sağlam bağlama elemanıdır. Babalar iskelelerde, rıhtımlarda ve tekne güvertelerinde bulunur. İngilizcede babaya "bollard" denir. Baba Nedir? Baba, yere veya güverteye sabitlenmiş kısa ve kalın bir direktir. Halat gözü babanın üzerine geçirilir veya halat babanın etrafına sarılır. Babanın üst kısmı genellikle genişler. Bu biçim, halatın yukarı kaymasını önler. Baba Türleri Tür Yapı Kullanım Tek baba Tek dikey silindir İskeleler ve küçük tekneler Çift baba Ortak taban üzerinde iki silindir Gemiler ve büyük yatlar Haç baba Silindirin üstünde yatay çubuk Halatın kaymasını önler Gömme baba Güverte içine çekilebilir Yat güverteleri Rıhtım babası Dökme demir veya çelik ağır gövde Ticari limanlar Kullanıldığı Yerler İskele ve rıhtımlar: Teknelerin bağlama halatları babaya takılır. Tekne güverteleri: Baş, kıç ve yan güvertede bağlama noktası oluşturur. Gemiler: Çift babalar, kalın bağlama halatlarını taşır. Römorkörler: Çekme halatları için kullanılır. Malzemeler Malzeme Kullanım Dökme demir Liman ve rıhtım babaları Dökme çelik Ağır hizmet babaları AISI 316 paslanmaz çelik Yat ve tekne babaları Alüminyum Hafif teknelerde Halatın Babaya Bağlanması Göz geçirme: Halat gözü babanın üzerine geçirilir. Sekiz dolama: Çift babada halat iki silindir arasında sekiz biçiminde dolanır. Volta: Halat babaya sarılıp kendi altından geçirilerek kilitlenir. Aynı babaya birden fazla halat gözü takılabilir. İkinci göz, birinci gözün içinden geçirilir. Bu yöntem, halatların birbirinden bağımsız alınmasını sağlar. Güvenli Çalışma Yükü Liman babaları, taşıyabilecekleri yüke göre tasarlanır. Güvenli çalışma yükü genellikle babanın üzerinde ton cinsinden yazılıdır. Yüksek yükler için ağır hizmet babaları kullanılır. Sık Sorulan Sorular Baba ile koç boynuzu arasındaki fark nedir? Baba dikey bir silindirdir. Koç boynuzu ise yatay kollu bir bağlama donanımıdır. Tekne güvertesindeki baba neden genellikle tektir? Küçük teknelerde halat yükleri düşüktür. Tek baba yeterli dayanımı sağlar ve az yer kaplar. Babaya halat nasıl hızla bırakılır? Göz, babanın üzerinden çıkarılır. Volta atılmışsa turlar ters sırayla çözülür. İlgili Terimler Bağlama Babası, Koç Boynuzu, Bağlama Halatı, Halat Gözü, Kurtağzı, İskele Usturmaçası.

Balon Usturmaça

Balon usturmaça , küresel biçimli ve büyük hacimli usturmaçadır. Balon usturmaça, tekne ile sert yüzey arasında geniş bir boşluk bırakır. Balon Usturmaça Nedir? Balon usturmaça, yuvarlak gövdesiyle her yönden gelen darbeyi karşılar. Üst kısmında bir halat gözü bulunur. Şişirilebilir modellerde valf yer alır. Balon usturmaçalar genellikle PVC'den üretilir. İngilizcede bu türe "buoy fender" veya "ball fender" denir. Balon ve Silindir Usturmaça Farkı Özellik Balon Usturmaça Silindir Usturmaça Biçim Küresel Uzun silindir Boşluk Gövde ile yüzey arasında geniş boşluk Daha dar boşluk Temas yönü Her yönden Esas olarak yanal Depolama Büyük hacim kaplar Daha kolay saklanır Tipik konum Baş, kıç ve kavisli bölgeler Borda boyunca Kullanım Alanları Baş ve kıç koruması: Kavisli baş ve kıç bölümlerinde silindir usturmaça kayar. Balon usturmaça yerinde kalır. Yan yana bağlama: İki tekne bordadan bağlandığında gövdeler arasında geniş boşluk sağlar. Büyük yatlar: Yüksek bordalı teknelerde iskeleyle mesafe sağlar. Ağır iş tekneleri: Römorkör ve servis teknelerinde darbe sönümler. İşaretleme: Bazı balon usturmaçalar şamandıra olarak da kullanılır. Boyut Seçimi Balon usturmaçalar çapa göre sınıflandırılır. Bazı üreticiler boyutları seri kodlarıyla belirtir. Örnek: Polyform firmasının A serisi balon usturmaçaları sayısal kodlarla tanımlanır. Boyut, teknenin boyuna ve ağırlığına göre üretici tablosundan seçilir. Asma Yöntemleri Usturmaça, üstteki gözünden halatla asılır. Halat, küpeşte veya babaya bağlanır. Kıçta kullanımda usturmaça, aynalık ile iskele arasına sarkıtılır. Rüzgârda sallanmaması için alt göze ikinci halat bağlanabilir. Saklama Balon usturmaça büyük hacim kaplar. Bazı tekneler bu usturmaçaları söndürerek saklar. Yeniden kullanımda pompa ile şişirilir. Kıç platform altındaki bölmeler veya güverte sepetleri saklama alanı olarak kullanılır. Sık Sorulan Sorular Balon usturmaça şamandıra olarak kullanılır mı? Bazı modeller şamandıra işlevi için tasarlanır. Kullanım amacı, ürün belgesinde belirtilir. Balon usturmaça neden kıçta tercih edilir? Kıç aynalık ve köşeler kavislidir. Küresel biçim bu yüzeylere her açıdan temas eder. Balon usturmaça nasıl temizlenir? Yüzey tatlı su ve hafif deterjanla yıkanır. Çözücü içeren temizleyiciler PVC yüzeye zarar verebilir. İlgili Terimler Usturmaça, Tekne Usturmaçası, Usturmaça Kılıfı, Usturmaça Halatı, Kıç, Bağlama Halatı.

Bağlama Halatı

Bağlama halatı , tekneyi iskeleye, rıhtıma, şamandıraya veya başka bir tekneye bağlamak için kullanılan halattır. Bağlama halatı, tekneyi rüzgâr, dalga ve akıntıya karşı yerinde tutar. Bağlama Halatı Nedir? Bağlama halatı, teknedeki baba veya koç boynuzundan iskeledeki bağlama noktasına uzanır. Halat, teknenin hareketini sınırlar ama tamamen durdurmaz. Dalgalar tekneyi sürekli hareket ettirir. Esneyen halat, bu hareketi yumuşatarak bağlantı noktalarını korur. Konumuna Göre Bağlama Halatları Halat Konumu Görevi Baş halatı Baştan ileri doğru Teknenin geri kaymasını sınırlar Kıç halatı Kıçtan geri doğru Teknenin ileri kaymasını sınırlar Baş spring Baştan geri doğru İleri hareketi sınırlar Kıç spring Kıçtan ileri doğru Geri hareketi sınırlar Borda halatı Bordadan iskeleye dik Teknenin iskeleden açılmasını sınırlar Malzeme Seçimi Malzeme Bağlama İçin Uygunluk Naylon Uygundur; esneme darbeleri sönümler Polyester Uygundur; daha az esner, aşınmaya dayanır Polipropilen Sınırlıdır; UV'de hızlı bozulur Bağlama halatlarında en çok naylon ve polyester kullanılır. Halat Gözü Bağlama halatının bir ucunda genellikle ekleme ile yapılmış göz bulunur. Göz, iskeledeki babaya veya halkaya geçirilir. Gözün çapı, babanın üzerinden rahatça geçecek büyüklükte olmalıdır. Sürtünme Koruması Halat, küpeşte, kurtağzı ve iskele kenarında sürtünür. Sürtünen bölüm hızla aşınır. Koruma için şu yöntemler kullanılır: Halat koruyucu kılıf Hortum parçası Kurtağzı içinden geçirme Bağlama Yayı Bazı bağlama halatlarına kauçuk bağlama yayı takılır. Yay, ani yükleri emer. Teknenin ve bağlama noktalarının ömrünü uzatır. Kötü Havada Bağlama Halatlar çiftlenir. Spring halatları eklenir. Usturmaçalar artırılır. Halatların sürtünme noktaları korunur. Sık Sorulan Sorular Bağlama halatı hangi uzunlukta seçilir? Uzunluk, teknenin boyuna ve bağlama düzenine göre belirlenir. Spring halatları, baş ve kıç halatlarından uzun olur. Bağlama halatı ne zaman değiştirilir? Kılıfta kopukluk, sertleşme veya gözde aşınma görüldüğünde değiştirilir. Gelgitli limanda halatlar nasıl ayarlanır? Halatlara, su seviyesi değiştiğinde teknenin yükselip alçalmasına yetecek boşluk bırakılır. Spring halatı neden çapraz bağlanır? Çapraz yön, teknenin iskele boyunca ileri ve geri kaymasını sınırlar. Bu düzen, dar yerde usturmaçaların yerinde kalmasını sağlar. İlgili Terimler Tekne Halatı, Koç Boynuzu, Baba, Kurtağzı, Halat Gözü, Usturmaça.

Borda

Borda , tekne gövdesinin yan yüzeyidir. Her teknede iki borda bulunur: sancak borda ve iskele borda. Borda Nedir? Borda, su hattından güverte kenarına kadar uzanan yan duvardır. Borda, dalgaya ve rüzgâra karşı gövdeyi korur. Teknenin başını kıçına bağlayan yüzeydir. İngilizcede bordaya "side" veya "topsides" denir. "Topsides" terimi bordanın su hattı üstündeki bölümünü ifade eder. Borda ile İlgili Terimler Terim Anlamı Sancak borda Sağ yan yüzey İskele borda Sol yan yüzey Borda fenerleri Yan yüzeylerdeki kırmızı ve yeşil fenerler Bordaya yanaşma Tekneyi yan yüzeyiyle iskeleye veya başka tekneye yaklaştırma Bordadan Teknenin yanından, kirişe dik yönden Borda iskelesi Tekneye yandan biniş için kullanılan merdiven Bordaya Yanaşma Bordaya yanaşmada tekne, yan yüzeyiyle iskeleye bağlanır. Bu yöntem, kanal ve nehir limanlarında yaygındır. Bordaya yanaşmada şu halatlar kullanılır: Baş halatı: Baştan ileriye doğru verilir. Kıç halatı: Kıçtan geriye doğru verilir. Baş spring: Baştan geriye doğru verilir. Kıç spring: Kıçtan ileriye doğru verilir. Spring halatları, teknenin ileri-geri hareketini sınırlar. Borda Koruması Yanaşma sırasında borda, iskeleye veya başka bir tekneye sürtünür. Bordayı korumak için şu donanımlar kullanılır: Usturmaça: Borda ile iskele arasında tampon görevi görür. Borda profili (rub rail): Güverte kenarı boyunca uzanan kauçuk veya plastik şerittir. Usturmaça tahtası: Usturmaçaların önüne asılan yatay tahtadır. Borda Yüksekliği Bordanın su hattı üzerindeki yüksekliği fribordu belirler. Yüksek borda, dalganın güverteye girmesini zorlaştırır. Yüksek borda ayrıca rüzgâr yüzeyini artırır. Rüzgâr yüzeyi, manevrada teknenin sürüklenmesine neden olur. Bordada Bulunan Elemanlar Lumbozlar ve gövde pencereleri Egzoz ve tahliye çıkışları Borda fenerleri Bağlama yuvaları Sık Sorulan Sorular Borda ile küpeşte arasındaki fark nedir? Borda, gövdenin yan yüzeyinin tamamıdır. Küpeşte, bordanın üst kenarındaki korkuluk veya kenar elemanıdır. Borda feneri hangi renklerdedir? Sancak borda feneri yeşil, iskele borda feneri kırmızıdır. Kuralları COLREG 1972 Kural 21 belirler. Bordadan dalga almak neden risklidir? Dalga bordaya dik çarptığında tekne yana yatar. Büyük dalgada bu durum devrilme riskini artırır. İlgili Terimler Sancak, İskele, Küpeşte, Fribord, Usturmaça, Bağlama Halatı.

Tüm terimlere dön