Denizcilik sözlüğü

İçten Takma Motor

Tanım

İçten takma motor, tekne gövdesinin içine yerleştirilen ve gücü şaft veya tahrik ünitesiyle pervaneye ileten motordur. İngilizcede bu motora "inboard engine" denir.

İçten Takma Motor Nedir?

İçten takma motor, motor bölmesinde takozlar üzerine oturur. Motorun gücü şanzımandan geçer. Şanzıman, ileri, boş ve geri konumlarını sağlar. Güç, şaft veya ayak ünitesi yoluyla pervaneye ulaşır. Dümen genellikle ayrı bir dümen palasıyla yapılır.

Tahrik Türlerine Göre

Tür	Yapı	Kullanım
Düz şaftlı tahrik	Motor ortada, şaft eğimli olarak kıça uzanır	Yelkenliler, deplasman tekneleri
V tahrik	Motor kıçta, şaft ileriye dönüp tekrar geri uzanır	Motoryatlar, iç hacim kazancı
Kuyruklu (Z) tahrik	Motor içeride, ayak ünitesi aynalıkta	Sport cruiser
Saildrive	Ayak ünitesi gövde tabanından dikey iner	Yelkenliler
Pod tahrik	Gövde altında döner üniteler	Büyük motoryatlar
Jet tahrik	Su pompası ve nozul	Sığ su ve yüksek hız

Dıştan Takma Motorla Karşılaştırma

Özellik	İçten Takma	Dıştan Takma
Konum	Gövde içinde	Kıç aynalıkta
Ağırlık merkezi	Daha aşağıda ve ortada	Kıçta
Bakım erişimi	Motor bölmesinden	Doğrudan erişim
Değiştirme	Uzun ve maliyetli	Görece kolay
Kıç güverte alanı	Serbesttir	Motor yer kaplar
Yakıt türü	Genellikle dizel	Genellikle benzin

Motor Bölmesi Gereksinimleri

Yanma havası için havalandırma
Isı ve ses yalıtımı
Bakım için erişim kapakları
Yangın algılama ve söndürme donanımı
Sintine pompası

Bağlantı ve Hizalama

Motor, esnek takozlar üzerine monte edilir. Takozlar titreşimi sönümler. Şaftlı sistemlerde motor ile şaftın hizalanması önemlidir. Hizasız sistem titreşime, keçe kaçağına ve yatak aşınmasına yol açar.

Sık Sorulan Sorular

İçten takma motor neden genellikle dizeldir?

Dizel yakıt benzine göre daha az uçucudur. Bu özellik, kapalı motor bölmesinde patlama riskini azaltır.

Saildrive ile şaftlı sistem arasındaki fark nedir?

Saildrive'da ayak ünitesi motorun altından dikey olarak gövdeden çıkar. Şaftlı sistemde ise şaft eğimli olarak gövdeden geçer.

İçten takma motorda dümen nasıl yapılır?

Şaftlı ve saildrive sistemlerde ayrı dümen palası kullanılır. Kuyruklu ve pod sistemlerde ünite dönerek yön verir.

İlgili Terimler

Şaftlı Motor, Kuyruklu Motor, Dıştan Takma Motor, Makine Dairesi, Motor Takozu, Pervane Şaftı.

İlgili terimler

Dıştan Takma Motor

Dıştan takma motor , motor, şanzıman ve pervanenin tek bir ünitede birleştiği ve teknenin kıç aynalığına takılan motordur. İngilizcede bu motora "outboard motor" denir. Dıştan Takma Motor Nedir? Dıştan takma motor, teknenin dışında yer alır. Motor, kıç aynalığa kelepçe veya cıvatalarla bağlanır. Motorun tamamı sağa sola dönerek dümen görevi görür. Motor, karaya çıkarken veya sığ suda yukarı kaldırılabilir. Dıştan Takma Motorun Bölümleri Bölüm Görevi Güç başı Motor bloğu ve yakıt sistemini içerir Kaput Güç başını korur Gövde (şaft) Güç başını ayak ünitesine bağlar Ayak ünitesi Dişli kutusu ve pervaneyi taşır Kıç aynalık braketi Motoru tekneye bağlar Kavitasyon plakası Pervane üstündeki yatay plakadır Zaman Türüne Göre Tür Özellik İki zamanlı Hafiftir, yağ yakıtla karışır Dört zamanlı Yakıt tüketimi ve emisyonu düşüktür, ayrı yağ karteri vardır Doğrudan enjeksiyonlu iki zamanlı Emisyonu klasik iki zamanlıdan düşüktür Emisyon düzenlemeleri nedeniyle yeni dıştan takma motorların çoğu dört zamanlıdır. Şaft Boyu Şaft boyu, kıç aynalık yüksekliğine göre seçilir: Kod Yaklaşık Şaft Boyu S (kısa) 15 inç (yaklaşık 38 cm) L (uzun) 20 inç (yaklaşık 51 cm) XL (ekstra uzun) 25 inç (yaklaşık 63,5 cm) Kısa şaft, pervanenin hava emmesine yol açar. Uzun şaft, gereksiz sürtünme oluşturur. Trim ve Kaldırma Trim: Motorun açısı değiştirilerek teknenin baş açısı ayarlanır. Kaldırma (tilt): Motor tamamen sudan çıkarılır. Güç trimi: Elektrikli hidrolik sistemle trim ve kaldırma yapılır. Güvenlik Donanımı Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Bazı ülkelerde motor stop ipi kullanımı yasal zorunluluktur. Sık Sorulan Sorular Dıştan takma motorun gücü nasıl seçilir? Güç, teknenin üretici plakasındaki azami motor gücü değerini aşmamalıdır. Dıştan takma motor tatlı suyla neden yıkanır? Motor içindeki deniz suyu kanallarında tuz birikir. Tatlı su yıkaması tuzu ve kumu temizler. İkiz dıştan takma motor neden kullanılır? İki motor daha yüksek toplam güç sağlar. Bir motor arızalanırsa diğeri tekneyi limana ulaştırabilir. İlgili Terimler Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru, Trim, Tekne Pervanesi, İçten Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Kuyruklu Motor

Kuyruklu motor , motorun gövde içinde, tahrik ayağının ise kıç aynalığın dışında bulunduğu tahrik sistemidir. Bu sisteme "Z tahrik" veya "stern drive" da denir. Kuyruklu Motor Nedir? Kuyruklu sistemde motor, kıç aynalığın hemen önüne yerleştirilir. Güç, aynalıktan geçen bir bağlantı ile dışarıdaki ayak ünitesine iletilir. Ayak ünitesi dıştan takma motorun alt kısmına benzer. Ünite sağa sola dönerek dümen görevi görür. Yukarı-aşağı hareketle trim yapılır. Sistem, güç akışının Z harfine benzer yön değiştirmesi nedeniyle "Z tahrik" olarak adlandırılır. Tarihçe Volvo Penta, 1959 yılında Aquamatic adıyla kuyruklu tahrik sistemini piyasaya sundu. Sistem, içten takma motorun gücünü dıştan takma motorun manevra kabiliyetiyle birleştirdi. Bugün Volvo Penta ve Mercury MerCruiser başlıca üreticilerdir. Sistemin Bileşenleri Bileşen Görevi Motor Gövde içinde güç üretir Aynalık montaj plakası Ayak ünitesini aynalığa bağlar Körükler Aynalık geçişini su geçirmez tutar Ayak ünitesi Dişlileri ve pervaneyi taşır Trim silindirleri Ayağın açısını ayarlar Dümen sistemi Ayağı sağa sola döndürür Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Ayak dönerek yön verir, manevra kolaydır Körük bakımı gerekir Trim ile seyir açısı ayarlanır Ayak ünitesi korozyona açıktır Ayak kaldırılarak sığ suya girilebilir Ayak ünitesi darbe hasarına açıktır Motor kıça yakın, iç hacim artar Yüksek güçlerde sınırlıdır Körük Bakımı Körük, kauçuktan üretilen esnek bir kılıftır. Körük yırtılırsa motor bölmesine su girer. Körükler zamanla sertleşir ve çatlar. Üreticiler belirli aralıklarla körük değişimini önerir. Kontrol, tekne karadayken ayak ünitesi sağa sola ve yukarı aşağı hareket ettirilerek yapılır. Korozyon Koruması Ayak ünitesi genellikle alüminyum alaşımdır. Alüminyum, deniz suyunda galvanik korozyona açıktır. Ünite üzerindeki kurban anotlar düzenli olarak değiştirilir. Bakır içerikli antifouling boya ayak ünitesine sürülmez. Çift Pervaneli Ayak Bazı ayak ünitelerinde aynı eksende ters yönde dönen iki pervane bulunur. Bu tasarım, pervane yürüme etkisini azaltır ve itişi artırır. Volvo Penta bu sistemi "Duoprop" adıyla üretir. Sık Sorulan Sorular Kuyruklu motor ile dıştan takma motor arasındaki fark nedir? Kuyruklu motorda motor gövde içindedir. Dıştan takma motorda motor da teknenin dışındadır. Ayak ünitesi yağı neden kontrol edilir? Yağda su bulunması keçe arızasını gösterir. Sütlü görünen yağ, su girişinin belirtisidir. Kuyruklu motor uzun süre suda bırakılabilir mi? Bırakılabilir, ancak ayak ünitesinde deniz canlısı tutunması ve korozyon artar. Kullanılmadığında ayak yukarı kaldırılır. İlgili Terimler İçten Takma Motor, Dıştan Takma Motor, Trim, Motor Anodu, Galvanik Korozyon, Şaftlı Motor.

Makine Dairesi

Makine dairesi , teknede ana motorların ve yardımcı sistemlerin bulunduğu bölmedir. Küçük teknelerde bu bölüme motor bölmesi denir. Makine Dairesi Nedir? Makine dairesi, genellikle teknenin kıç veya orta bölümünde yer alır. Bölmeye güverte kapağı veya kamaradaki bir kapıdan girilir. Bölmedeki sistemler teknenin itişini, elektriğini ve suyunu sağlar. İngilizcede bu bölüme "engine room" denir. Makine Dairesinde Bulunan Sistemler Sistem Bileşenler Tahrik Ana motor, şanzıman, şaft Yakıt Yakıt filtresi, su ayırıcı filtre, yakıt hattı Soğutma Deniz suyu pompası, eşanjör, deniz suyu süzgeci Elektrik Alternatör, akü, jeneratör Egzoz Egzoz manifoldu, ıslak egzoz, susturucu Su Hidrofor, su ısıtıcısı Sintine Sintine pompası, yüksek su alarmı Havalandırma Motor, yanma için havaya ihtiyaç duyar. Havalandırma ayrıca bölmedeki ısıyı dışarı atar. Benzinli motor bölmelerinde yakıt buharı birikebilir. Bu buhar patlama riski oluşturur. Bu bölmelerde motor çalıştırılmadan önce elektrikli fan (blower) çalıştırılır. ISO 11105 standardı, benzinli motor ve tank bölmelerinin havalandırma şartlarını belirler. Yangın Güvenliği Makine dairesinde sabit yangın söndürme sistemi bulunabilir. Sistem, ısı algılandığında otomatik olarak devreye girer. Yangın söndürme sırasında motorlar ve fanlar durdurulur. ISO 9094 standardı, küçük teknelerde yangından korunma şartlarını belirler. Ses ve Isı Yalıtımı Makine dairesinin duvarları yalıtım malzemesiyle kaplanır. Yalıtım, motor sesini ve ısısını yaşam alanlarından ayırır. Yalıtım malzemesi yanmaz veya alev geciktirici olmalıdır. Makine Dairesi Kontrolleri Seyre çıkmadan önce şu kontroller yapılır: Motor yağı seviyesi Soğutma suyu seviyesi Deniz suyu süzgecinin temizliği Kayışların gerginliği Yakıt ve su kaçağı Sintinedeki su miktarı Sık Sorulan Sorular Makine dairesinde neden ışık bulunur? Arıza ve kontrol işlemleri kapalı bir bölmede yapılır. Yeterli aydınlatma, kaçak ve hasarın görülmesini sağlar. Makine dairesine çalışan motor varken girilir mi? Hareketli kayışlar ve sıcak yüzeyler yaralanma riski taşır. Zorunlu durumlarda giriş, koruyucu kapaklar yerindeyken ve dikkatle yapılır. Makine dairesinde yağ kaçağı nasıl fark edilir? Motor altındaki damlama tavası ve sintine düzenli olarak incelenir. Tavada biriken yağ veya yakıt kaçağı gösterir. Temiz bez ile bağlantı noktaları silinerek kaçağın yeri bulunur. İlgili Terimler Tekne Motoru, İçten Takma Motor, Motor Soğutma Sistemi, Yangın Algılama Sistemi, Sintine, Egzoz Manifoldu.

Motor Takozu

Motor takozu , motoru tekne gövdesindeki motor kızaklarına bağlayan ve titreşimi sönümleyen esnek bağlantı elemanıdır. İngilizcede bu parçaya "engine mount" denir. Motor Takozu Nedir? Motor takozu, metal bağlantı parçaları arasında kauçuk bir gövdeden oluşur. Takozlar motorun ağırlığını taşır. Motorun ürettiği titreşimi gövdeye iletmeden sönümler. Ayrıca pervanenin itiş kuvvetini gövdeye aktarır. İçten takma motorlarda genellikle dört takoz bulunur. Motor Takozunun Bölümleri Bölüm Görevi Kauçuk gövde Titreşimi sönümler Üst bağlantı Motor ayağına bağlanır Alt taban Motor kızağına cıvatalanır Ayar mili ve somunlar Motorun yüksekliğini ayarlar Motor Takozu Türleri Sert takoz: Kauçuk sertliği yüksektir. Titreşimi az sönümler. Hizalamayı iyi korur. Yumuşak takoz: Titreşimi daha çok sönümler. Motor hareketine izin verir. Ayarlanabilir takoz: Yükseklik ayar mili bulunur. Yağa dayanıklı takoz: Kauçuk, yağ ve yakıta karşı korunmuştur. Takoz sertliği, motorun ağırlığına ve itiş kuvvetine göre seçilir. Şaft Hizalamasıyla İlişkisi Şaftlı sistemlerde takozlar, motorun şaftla aynı eksende durmasını sağlar. Takoz yüksekliği ayarlanarak hizalama yapılır. Çöken veya yırtılan takoz hizalamayı bozar. Hizasızlık, keçe kaçağına ve titreşime yol açar. Değişim Belirtileri Belirti Açıklama Artan titreşim Kauçuk sertleşmiş veya yırtılmış Vites geçişinde vuruntu Takoz motoru yeterince tutmuyor Kauçukta çatlak Yaşlanma ve yağ teması Motorun çökmesi Kauçuk kalıcı biçim almış Şaft keçesinde kaçak Hizalama bozulmuş Kontrol Yöntemi Motor dururken takozları gözle inceleyin. Kauçukta çatlak, ayrılma ve şişme arayın. Motoru bir kaldıraçla hafifçe hareket ettirerek boşluğu gözlemleyin. Motor çalışırken vites değiştirildiğinde motor hareketini izleyin. Takozu Etkileyen Etkenler Motor yağı ve yakıt sızıntısı Yüksek motor bölmesi sıcaklığı Yaş ve UV etkisi Aşırı itiş yükü Sık Sorulan Sorular Takozlar tek tek mi değiştirilir? Takozlar genellikle takım olarak değiştirilir. Böylece motor dengeli oturur. Takoz değişiminden sonra hizalama gerekir mi? Evet. Yeni takozlar motorun yüksekliğini değiştirir. Değişim sonrası şaft hizalaması kontrol edilir. Dıştan takma motorlarda takoz bulunur mu? Evet. Güç başı ile şaft gövdesi arasında titreşim sönümleyen takozlar bulunur. İlgili Terimler Şaftlı Motor, Şaft Kaplini, Şaft Keçesi, İçten Takma Motor, Makine Dairesi, Motor Bloğu.

Tüm terimlere dön