Denizcilik sözlüğü

Jel Akü

Tanım

Jel akü, elektroliti silika katkısıyla jel kıvamına getirilmiş, sızdırmaz kurşun asit aküdür. Jel akü, valf regülasyonlu kurşun asit (VRLA) akü ailesinin bir üyesidir.

Jel Akü Nedir?

Klasik kurşun asit akülerde elektrolit sıvıdır. Jel akülerde elektrolit, silika eklenerek koyulaştırılır. Jel, akü yatırılsa veya hasar görse bile akmaz. Akü, şarj sırasında oluşan gazları iç yapıda yeniden birleştirir. Bu nedenle bakım için su eklenmez.

VRLA, İngilizce "Valve Regulated Lead Acid" ifadesinin kısaltmasıdır.

Jel Akünün Özellikleri

Özellik	Açıklama
Elektrolit	Jel kıvamında
Sızdırmazlık	Yüksektir
Bakım	Su ekleme gerektirmez
Derin deşarj dayanımı	Kurşun asit aküler içinde iyi düzeydedir
Şarj gerilimi hassasiyeti	Yüksektir
Yüksek akım kabiliyeti	Sınırlıdır

Şarj Gerilimi Hassasiyeti

Jel aküler, aşırı şarj gerilimine karşı hassastır. Fazla gerilim, jelde boşluklar oluşturur. Bu boşluklar kalıcı kapasite kaybına yol açar. Bu nedenle şarj cihazı, alternatör regülatörü ve güneş şarj kontrol cihazı jel ayarına getirilir. Doğru gerilim değerleri akü üreticisinin belgesinde yer alır.

Kullanım Alanları

Servis aküsü
Trolling motor aküsü
Yedek güç sistemleri
Havalandırması sınırlı bölmeler

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantaj	Sınırlama
Asit sızıntısı yoktur	Yüksek akımda performans düşüktür
Bakım gerektirmez	Aşırı şarja duyarlıdır
Farklı konumlarda monte edilebilir	Şarj süresi uzundur
Gaz çıkışı düşüktür	Maliyeti sulu aküden yüksektir

AGM Aküyle Farkı

Özellik	Jel Akü	AGM Akü
Elektrolit tutma	Jel	Cam elyaf keçe
Yüksek akım	Sınırlı	Daha iyi
Şarj hızı	Daha yavaş	Daha hızlı
Aşırı şarj hassasiyeti	Daha yüksek	Daha düşük

Bakım

Kutup başlarını temiz tutun.
Şarj ayarlarının jel profiline uygun olduğunu doğrulayın.
Aküyü uzun süre boş bırakmayın.
Aküyü yüksek sıcaklıktan koruyun.

Sık Sorulan Sorular

Jel akü marş için kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ancak yüksek akım kabiliyeti sınırlıdır. Marş için genellikle AGM veya marş tipi aküler tercih edilir.

Jel akü yatık monte edilebilir mi?

Üretici izin veriyorsa farklı konumlarda monte edilebilir.

Jel akünün kapağı açılır mı?

Hayır. Jel aküler kapalı yapıdadır ve açılmaz.

İlgili Terimler

AGM Akü, Servis Aküsü, Akü Şarj Cihazı, Tekne Aküsü, Akü Kapasitesi, Marin Akü.

İlgili terimler

AGM Akü

AGM akü , elektroliti plakalar arasındaki emici cam elyaf keçede tutan, sızdırmaz kurşun asit aküdür. AGM, İngilizce "Absorbent Glass Mat" ifadesinin kısaltmasıdır. AGM Akü Nedir? AGM akülerde elektrolit, ince cam elyaf keçe tarafından emilir. Keçe, sıvıyı sünger gibi tutar. Plakalar ile keçe birbirine sıkıca bastırılır. Bu yapı, titreşime dayanıklı ve sızdırmaz bir akü oluşturur. Şarj sırasında oluşan gazlar iç yapıda yeniden birleşir. Akü, valf regülasyonlu kurşun asit (VRLA) ailesindedir. AGM Akünün Özellikleri Özellik Açıklama Elektrolit Keçe içinde emilmiş Sızdırmazlık Yüksektir Titreşim dayanımı Yüksektir İç direnç Düşüktür Yüksek akım kabiliyeti İyidir Bakım Su ekleme gerektirmez Kullanım Alanları Marş aküsü Servis aküsü Çift amaçlı akü Baş pervanesi ve ırgat aküsü Trolling motor aküsü Düşük iç direnç, AGM aküleri hem marş hem servis için uygun kılar. Şarj Ayarları AGM aküler belirli şarj gerilimleri ister. Şarj cihazı, alternatör regülatörü ve güneş şarj kontrol cihazı AGM profiline ayarlanır. Aşırı gerilim, akünün içindeki suyun kaybına ve kapasite düşüşüne yol açar. Doğru değerler akü üreticisinin belgesinde yer alır. Sulu Kurşun Asit Aküyle Karşılaştırma Özellik AGM Sulu Kurşun Asit Bakım Gerekmez Su eklenir Sızıntı riski Yoktur Vardır Şarj kabul hızı Yüksek Orta Maliyet Daha yüksek Daha düşük Gaz çıkışı Düşük Yüksek Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Hızlı şarj kabulü Aşırı şarja hassastır Düşük kendi kendine deşarj Yüksek sıcaklıkta ömür azalır Farklı konumlarda montaj Derin deşarj ömrü kısaltır Bakım Kutup başlarını temiz tutun. Şarj profilini kontrol edin. Aküyü uzun süre boş bırakmayın. Uzun beklemede koruma şarjı kullanın. Sık Sorulan Sorular AGM akü ile jel akü birlikte şarj edilebilir mi? Farklı şarj gerilimleri gerektirirler. Aynı devrede karıştırılmaları önerilmez. AGM akü kaç yıl kullanılır? Ömür; deşarj derinliğine, sıcaklığa ve şarj kalitesine bağlıdır. Üretici, çevrim ömrünü teknik belgede belirtir. AGM akü havalandırma gerektirir mi? Normal şarjda gaz çıkışı düşüktür. Ancak arıza durumunda gaz çıkabileceği için bölme tamamen kapatılmaz. İlgili Terimler Jel Akü, Marin Akü, Tekne Aküsü, Akü Şarj Cihazı, Marş Aküsü, Servis Aküsü.

Akü Kapasitesi

Akü kapasitesi , bir akünün tam şarjlı durumdan belirli koşullarda verebileceği elektrik yükü miktarıdır. Kapasite genellikle amper-saat (Ah) cinsinden ifade edilir. Akü Kapasitesi Nedir? Amper-saat, aküden bir saat boyunca çekilebilen akımı ifade eder. Örnek: 100 Ah kapasiteli akü teorik olarak 5 A akımı 20 saat boyunca verebilir. Kapasite değeri, belirli bir deşarj süresi ve sıcaklık için ölçülür. Kapasite Birimleri Birim Tanım Hesap Amper-saat (Ah) Elektrik yükü Akım × Süre Watt-saat (Wh) Enerji Ah × Gerilim Kilowatt-saat (kWh) Enerji Wh ÷ 1.000 Örnek: 12,8 V ve 200 Ah bir akü yaklaşık 2.560 Wh (2,56 kWh) enerji depolar. Farklı gerilimdeki aküleri karşılaştırmak için watt-saat kullanılır. Deşarj Oranı Kurşun asit akülerin kapasitesi genellikle 20 saatlik deşarj oranında (C20) verilir. Bu, akünün 20 saatte tamamen boşalacağı akımla ölçüm yapıldığını gösterir. Daha yüksek akım çekildiğinde kullanılabilir kapasite azalır. Peukert Etkisi Kurşun asit akülerde deşarj akımı arttıkça etkin kapasite düşer. Bu ilişkiyi Alman bilim insanı Wilhelm Peukert tanımladı. Lityum akülerde bu etki çok daha azdır. Kullanılabilir Kapasite Akü Türü Kullanılabilir Kapasite Kurşun asit (sulu, AGM, jel) Ömrü korumak için genellikle yaklaşık yarısı LiFePO4 Nominal kapasitenin büyük bölümü Kullanılabilir kapasite, akünün ömrünü kısaltmadan kullanılabilecek bölümdür. Kapasiteyi Etkileyen Etkenler Sıcaklık: Soğuk havada kapasite düşer. Yaş: Akü yaşlandıkça kapasite azalır. Deşarj akımı: Yüksek akım etkin kapasiteyi düşürür. Şarj durumu: Kısmi şarjda bekleyen kurşun asit akülerde sülfatlanma oluşur. Kapasite Hesabı Her cihazın akımını belirleyin. Günlük kullanım süresiyle çarpın. Tüm cihazların toplamını alın. Şarj olmadan geçecek gün sayısıyla çarpın. Akü türünün kullanılabilir kapasite oranına bölün. Sık Sorulan Sorular Kapasite testi nasıl yapılır? Akü tam şarj edilir. Sabit bir yükle deşarj edilerek gerilim sınıra düşene kadar geçen süre ölçülür. Paralel bağlantı kapasiteyi artırır mı? Evet. Aynı gerilimdeki aküler paralel bağlanınca Ah kapasitesi toplanır. Seri bağlantı kapasiteyi artırır mı? Seri bağlantı gerilimi artırır. Ah değeri aynı kalır, toplam enerji artar. İlgili Terimler Akü Bankası, Servis Aküsü, Akü Monitörü, LiFePO4 Akü, Tekne Aküsü, Ampermetre.

Akü Şarj Cihazı

Akü şarj cihazı , alternatif akımı doğru akıma çevirerek aküleri kontrollü biçimde şarj eden cihazdır. Teknelerde şarj cihazı genellikle kıyı elektriği veya jeneratörle çalışır. Akü Şarj Cihazı Nedir? Şarj cihazı, 230 V alternatif akımı akünün gerektirdiği doğru akım gerilimine çevirir. Modern şarj cihazları, akünün durumuna göre akım ve gerilimi ayarlar. Bu kontrollü şarj, akü ömrünü uzatır. Denizcilik şarj cihazları nem ve titreşime dayanıklı gövdeyle üretilir. Kademeli Şarj Aşamaları Aşama Açıklama Yükleme (bulk) Cihaz azami akımı verir, gerilim yükselir Emme (absorption) Gerilim sabit tutulur, akım azalır Koruma (float) Akü dolu tutulur, düşük gerilim uygulanır Dengeleme (equalization) Bazı sulu akülerde dönemsel yüksek gerilim uygulanır Dengeleme aşaması AGM, jel ve lityum akülerde genellikle kullanılmaz. Akü Türüne Göre Profiller Her akü türü farklı şarj gerilimi ister. Şarj cihazında akü türü seçilir: Sulu kurşun asit AGM Jel LiFePO4 Yanlış profil, aküde kapasite kaybına veya hasara yol açabilir. Çok Çıkışlı Şarj Cihazları Teknelerde genellikle birden fazla akü bulunur. Çok çıkışlı şarj cihazları, her aküyü ayrı çıkıştan şarj eder. Çıkışlar birbirinden yalıtılmıştır. Bu sayede marş, servis ve baş pervanesi aküleri aynı anda şarj edilir. Seçim Ölçütleri Ölçüt Açıklama Şarj akımı Akü bankası kapasitesine göre seçilir Çıkış sayısı Teknedeki akü grubu sayısına uygun olmalıdır Akü profilleri Kullanılan akü kimyasını desteklemelidir Sıcaklık sensörü Şarj gerilimini sıcaklığa göre düzeltir Koruma sınıfı Montaj yerine uygun IP sınıfı Giriş gerilimi Yerel kıyı elektriğine uygun olmalıdır Montaj Şarj cihazını kuru ve havalandırmalı bir yere monte edin. Akülere yakın konumlandırın. Her çıkışa uygun sigorta takın. Sıcaklık sensörünü akü gövdesine yerleştirin. AC girişini ISO 13297 şartlarına uygun bağlayın. Sık Sorulan Sorular Şarj cihazı sürekli açık bırakılabilir mi? Koruma aşaması olan modern cihazlar sürekli bağlı bırakılmak üzere tasarlanır. Araç akü şarj cihazı teknede kullanılabilir mi? Kısa süreli kullanılabilir. Kalıcı montaj için denizcilik tipi cihazlar önerilir. Şarj akımı nasıl seçilir? Akımın akü üreticisinin izin verdiği azami şarj akımını aşmaması gerekir. İlgili Terimler İnverter Şarj Cihazı, DC-DC Şarj Cihazı, Kıyı Elektriği, Akü Kapasitesi, AGM Akü, LiFePO4 Akü.

Marin Akü

Marin akü , tekne ve deniz uygulamaları için tasarlanan, titreşime ve deniz ortamına dayanıklı aküdür. Marin aküler marş, servis veya çift amaçlı olarak üretilir. Marin Akü Nedir? Tekne seyir sırasında dalgalarla sarsılır. Bu sarsıntı akünün iç plakalarına yük bindirir. Marin aküler, plakaları sağlam tutan iç yapıyla üretilir. Ayrıca derin deşarj ve uzun bekleme sürelerine karşı formüle edilir. Marin Akünün Özellikleri Özellik Açıklama Titreşim dayanımı Plakalar güçlendirilmiş yapıyla sabitlenir Çift kutup başı Hem cıvatalı hem konik bağlantı seçeneği Taşıma kulpu Teknede taşıma kolaylığı sağlar Derin deşarj kabiliyeti Servis ve çift amaçlı modellerde yüksektir Sızdırmaz yapı AGM ve jel modellerde asit sızmaz Marş Değerleri Değer Tanım Ölçüm Sıcaklığı CCA (Soğuk Marş Akımı) 30 saniye boyunca verilebilen akım -18 °C MCA (Denizcilik Marş Akımı) 30 saniye boyunca verilebilen akım 0 °C MCA, daha yüksek sıcaklıkta ölçüldüğü için CCA'dan yüksek bir değerdir. Karşılaştırmada aynı değer türü kullanılmalıdır. Rezerv Kapasite Rezerv kapasite, tam şarjlı akünün 25 A sabit akımla gerilimi belirli bir sınıra düşene kadar kaç dakika enerji verebildiğini gösterir. Değer, servis kullanımında akünün dayanıklılığına dair fikir verir. Marin Akü Türleri Marş tipi marin akü: İnce ve çok sayıda plaka içerir. Yüksek anlık akım verir. Derin deşarj tipi marin akü: Kalın plakalar içerir. Uzun süreli düşük akım verir. Çift amaçlı marin akü: İki görev arasında denge sağlar. Küçük teknelerde tek akü olarak kullanılır. Seçim Ölçütleri Motor üreticisinin istediği CCA veya MCA değerini kontrol edin. Servis tüketimine göre Ah kapasitesini hesaplayın. Akü kutusu ölçülerini kontrol edin. Şarj sisteminin akü kimyasıyla uyumunu doğrulayın. Kutup başı türünü kablo bağlantılarına göre seçin. Sık Sorulan Sorular Marin akü ile araç aküsü arasındaki temel fark nedir? Marin akü, titreşim ve derin deşarja karşı daha dayanıklı tasarlanır. Çift amaçlı akü her tekne için uygun mudur? Küçük teknelerde uygundur. Büyük teknelerde ayrı marş ve servis aküleri tercih edilir. Marin akünün ömrü nasıl uzatılır? Akü düzenli şarj edilir, derin deşarjdan kaçınılır ve uzun beklemede koruma şarjına alınır. İlgili Terimler Tekne Aküsü, Marş Aküsü, Servis Aküsü, Akü Kapasitesi, AGM Akü, Jel Akü.

Tüm terimlere dön