Denizcilik sözlüğü

Jelkot Tamiri

Tanım

Jelkot tamiri, fiberglas teknenin dış yüzeyindeki jelkot katmanında oluşan çizik, çatlak, oyuk ve kırıkların onarılmasıdır. Onarımın amacı, yüzeyin su geçirmezliğini ve görünümünü geri kazandırmaktır.

Jelkot Tamiri Nedir?

Jelkot, darbe, sürtünme ve esneme sonucu hasar görür. Hasar yalnızca jelkotu etkiliyorsa yüzeysel onarım yeterlidir. Hasar laminata ulaşmışsa önce fiberglas onarımı yapılır. Jelkot tamiri, hasarlı bölgenin temizlenmesi, doldurulması ve yüzeyin parlatılması adımlarından oluşur.

Hasar Türleri ve Yaklaşım

Hasar	Onarım Yaklaşımı
Yüzeysel çizik	Pasta ve cila
Derin çizik	Jelkot dolgusu ve zımpara
Örümcek ağı çatlak	Çatlak açılır ve doldurulur
Oyuk	Dolgu, jelkot ve zımpara
Laminata ulaşan kırık	Fiberglas onarımı ve jelkot

Malzemeler

Malzeme	Görevi
Jelkot onarım macunu	Dolgu
Sıvı jelkot	Son kat
Katalizör (MEKP)	Sertleştirme
Renk pigmenti	Renk eşleştirme
Hava kesici (PVA veya film)	Yüzeyin sertleşmesini sağlar
Su zımparası	Düzeltme
Pasta ve cila	Parlatma

Onarım Adımları

Hasarlı bölgeyi aseton ile temizleyin.
Çatlakları V biçiminde açın.
Kenarları pürüzlendirin.
Renk eşleştirmesini küçük bir örnekle yapın.
Jelkotu katalizörle karıştırıp boşluğu hafif fazla doldurun.
Yüzeyi film veya PVA ile kapatın.
Sertleşmeden sonra yüzeyi kaba zımparadan inceye doğru zımparalayın.
Pasta ve cila ile parlatın.

Renk Eşleştirme

Eski jelkot, UV etkisiyle rengini değiştirir. Fabrika rengi, mevcut yüzeyle birebir uyuşmayabilir. Pigment küçük miktarlarla eklenir. Örnek, sertleştikten sonra karşılaştırılır. Sertleşen jelkotun rengi hafif değişebilir.

Zımpara Sırası

Aşama	Amaç
Kaba kum	Fazla malzemeyi alır
Orta kum	Yüzeyi düzeltir
İnce kum	Çizikleri inceltir
Çok ince kum	Pastaya hazırlar

Su zımparası ısınmayı önler ve tozu azaltır.

Örümcek Ağı Çatlaklar

Bu çatlaklar genellikle esneme noktalarında oluşur. Neden giderilmeden yapılan onarımda çatlak tekrar ortaya çıkabilir. Gerekirse alttan takviye yapılır.

Sık Sorulan Sorular

Jelkot tamiri tekne suda iken yapılabilir mi?

Su hattı üstündeki küçük onarımlar yapılabilir.

Neden onarım bölgesi yapışkan kalır?

Polyester jelkot havayla temasta yüzeyde tam sertleşmez.

İlgili Terimler

Jelkot, Fiberglas, Polyester Reçine, Epoksi Reçine, Tekne Cilası, Tekne Bakımı.

İlgili terimler

Epoksi Reçine

Epoksi reçine , sertleştirici ile karıştırıldığında kimyasal tepkimeyle sertleşen termoset bir polimerdir. Teknelerde laminasyon, yapıştırma, dolgu ve kaplama işlerinde kullanılır. Epoksi Reçine Nedir? Epoksi reçine, sıvı halde bulunur. Sertleştirici eklendiğinde moleküller arasında çapraz bağlar oluşur. Bu süreç sonunda reçine katı ve dayanıklı bir malzemeye dönüşür. Tepkime ısı açığa çıkarır. Sertleşmiş epoksi yeniden eritilemez. Teknede Kullanım Alanları Alan Örnek Laminasyon Cam elyaf veya karbon elyaf ile kompozit üretimi Yapıştırma Donanım parçalarının montajı Dolgu Delik ve hasar onarımı Kaplama Ahşabı su emişine karşı koruma Bariyer Ozmoz onarımında su bariyeri Ahşap-epoksi yapım Kontrplak teknelerin üretimi Sertleştirici Türleri Tür Özellik Hızlı sertleştirici Kısa çalışma süresi, soğuk havaya uygun Yavaş sertleştirici Uzun çalışma süresi, sıcak havaya uygun Ekstra yavaş sertleştirici Büyük yüzeyler ve sıcak iklim Şeffaf kaplama sertleştiricisi Ahşap üzerinde şeffaf kaplama Karışım oranı reçine üreticisine göre değişir. Oran, kesin ölçülerek uygulanır. Polyester Reçineden Farkı Özellik Epoksi Polyester Yapışma Çok yüksek Orta Su geçirgenliği Düşük Daha yüksek Büzülme Düşük Daha yüksek Maliyet Yüksek Düşük Karışım oranı Kesin oran Küçük oranda katalizör Epoksi, polyester üzerine iyi yapışır. Polyester, sertleşmiş epoksi üzerine iyi yapışmaz. Dolgu Katkıları Epoksiye toz katkılar eklenerek macun kıvamı elde edilir: Kolloidal silika: Yapıştırma ve dolgu kıvamı Mikrobalon: Hafif ve zımparalanabilir dolgu Öğütülmüş elyaf: Yüksek dayanımlı dolgu Ağaç tozu: Ahşap renginde dolgu Amin Kusması Bazı epoksiler sertleşirken yüzeyde mumsu bir tabaka oluşturur. Bu tabakaya "amin kusması" denir. Yeni kat uygulamadan önce bu tabaka suyla yıkanır ve zımparalanır. Güvenlik Epoksi deriyle temasta hassasiyet yapabilir. Nitril eldiven ve koruyucu gözlük kullanılır. Zımpara tozu için toz maskesi takılır. Çalışma alanı havalandırılır. Sık Sorulan Sorular Epoksi UV ışınına dayanıklı mıdır? Hayır. UV ışınında sararır ve bozulur. Üstü boya veya vernikle korunur. Epoksi soğukta sertleşir mi? Düşük sıcaklıkta sertleşme yavaşlar veya durur. Karışım oranı yanlış olursa ne olur? Epoksi tam sertleşmez. Yüzey yumuşak veya yapışkan kalır. İlgili Terimler Polyester Reçine, Epoksi Astar, Fiberglas, Jelkot Tamiri, Ozmoz, Tekne Ozmozu.

Fiberglas

Fiberglas , cam elyafın polyester, vinilester veya epoksi reçine ile birleştirilmesiyle elde edilen kompozit malzemedir. Teknik adı "cam elyaf takviyeli plastik" (CTP) veya İngilizcede GRP (Glass Reinforced Plastic) olarak geçer. Fiberglas Nedir? Cam elyaf, eritilmiş camın ince liflere çekilmesiyle üretilir. Lifler çekme kuvvetine dayanır. Reçine, lifleri bir arada tutar ve yükü lifler arasında dağıtır. İki malzeme birlikte hafif, dayanıklı ve korozyona uğramayan bir yapı oluşturur. Günümüzde gezi teknelerinin büyük bölümü fiberglastan üretilir. Cam Elyaf Türleri Tür Özellik Keçe (CSM) Rastgele yönlü kısa lifler, kolay şekil alır Dokuma (woven roving) Kalın lifler dokunmuş, yüksek dayanım Çok eksenli kumaş Farklı yönlerde dikilmiş lifler Tek yönlü kumaş Lifler tek yönde, belirli yük yolları için Yüzey tülü İnce, yüzey kalitesi için Üretim Yöntemleri Yöntem Açıklama El yatırması Elyaf kalıba serilir ve reçine rulo ile emdirilir Püskürtme Kesilmiş elyaf ve reçine birlikte püskürtülür Vakum infüzyon Reçine, vakumla kuru elyafın içine çekilir RTM Kapalı kalıba basınçla reçine enjekte edilir Vakum infüzyon, reçine oranını azaltır ve daha hafif laminat üretir. Sandviç Yapı Sandviç yapıda iki fiberglas katmanı arasına hafif bir çekirdek yerleştirilir. Bu yapı, ağırlığı artırmadan sertliği yükseltir. Çekirdek Malzemesi Özellik PVC köpük Su emişi düşük, yaygın Balsa Yüksek basma dayanımı, ıslanırsa çürüyebilir PET köpük Geri dönüştürülebilir Petek yapı Çok hafif Laminat Katmanları Jelkot (dış yüzey) Yüzey tülü veya bariyer katmanı Yapısal elyaf katmanları Çekirdek (sandviç yapıda) İç yapısal katmanlar Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Korozyona uğramaz Ozmoz riski Kalıpla seri üretim UV ile jelkot yıpranması Onarımı mümkündür Çekirdeğe su girebilir Sık Sorulan Sorular Fiberglas tekne ne kadar dayanır? Ömür, üretim kalitesine ve bakıma bağlıdır. Fiberglas onarımı zor mudur? Küçük onarımlar uygun malzemeyle yapılabilir. Yapısal onarımlar uzmanlık gerektirir. Balsa çekirdeğe su girerse ne olur? Balsa çürüyebilir ve laminattan ayrılabilir. Islak bölge açılarak onarılır. Fiberglas gövde kaplama gerektirir mi? Su hattı altı antifouling ile korunur. İlgili Terimler Jelkot, Polyester Reçine, Epoksi Reçine, Ozmoz, Jelkot Tamiri, Tekne Bakımı.

Jelkot

Jelkot , fiberglas teknenin dış yüzeyini oluşturan, pigmentli ve kıvamlaştırılmış reçine katmanıdır. Jelkot, teknenin rengini ve parlaklığını sağlar ve alttaki laminatı korur. Jelkot Nedir? Jelkot, kalıplama sırasında kalıba ilk uygulanan katmandır. Jelkot kısmen sertleştikten sonra arkasına cam elyaf ve reçine yatırılır. Tekne kalıptan çıkarıldığında jelkot dış yüzeyde yer alır. Jelkot genellikle polyester veya vinilester esaslıdır. Jelkotun Görevleri Görev Açıklama Görünüm Renk ve parlaklık sağlar UV koruması Laminatı güneş ışığından korur Su direnci Laminatın suyla temasını sınırlar Aşınma direnci Yüzeyi sürtünmeye karşı korur Jelkot Türleri Tür Kullanım İzoftalik jelkot Genel kullanım İzoftalik NPG jelkot Daha yüksek su ve UV direnci Vinilester jelkot Su hattı altı, ozmoz direnci Zımparalanabilir jelkot Onarım ve boyama öncesi Parafinli jelkot (flowcoat) Hava ile temasta yüzeyde sertleşir Kalınlık Jelkot katmanı ince bir tabakadır. Üretimde belirli bir film kalınlığı hedeflenir. Fazla ince jelkot, laminat desenini gösterir ve koruma sağlamaz. Fazla kalın jelkot, darbe ve esnemede çatlamaya eğilimlidir. Jelkot Sorunları Sorun Neden Oksitlenme UV ışını, matlaşma ve tozlanma Örümcek ağı çatlaklar Darbe veya esneme Kabarcıklar Ozmoz Sararma UV ve yaşlanma Çizik ve oyuk Mekanik hasar Oksitlenme Güneş ışığı, jelkotun yüzeyindeki reçineyi parçalar. Yüzey matlaşır ve dokunulduğunda renkli toz bırakır. Hafif oksitlenme pasta ve cila ile giderilir. Ağır oksitlenmede ince zımpara gerekebilir. Bakım Yüzeyi tatlı suyla düzenli yıkayın. Tekne şampuanı kullanın. Düzenli aralıklarla cila uygulayın. Çatlakları erken onarın. Onarılmayan çatlaklardan laminata su girebilir. Sık Sorulan Sorular Jelkot boyanabilir mi? Evet. Ağır yıpranmış jelkot, uygun hazırlıkla poliüretan boya ile boyanabilir. Jelkot rengi neden solar? Pigment ve reçine UV ışınında bozulur. Jelkot ile boya arasındaki fark nedir? Jelkot, üretimde kalıba uygulanır ve laminatla bütünleşir. Boya, sonradan yüzeye sürülür. Jelkot kalınlığı nasıl ölçülür? Üretimde ıslak film tarağı kullanılır. Mevcut teknede ultrasonik ölçüm cihazları kullanılabilir. Jelkot çatlakları neden yayılır? Altındaki laminat esnedikçe çatlak ilerler. Esneme nedeni giderilir. İlgili Terimler Jelkot Tamiri, Fiberglas, Polyester Reçine, Tekne Cilası, Ozmoz, Tekne Boyası.

Polyester Reçine

Polyester reçine , katalizör eklendiğinde sertleşen doymamış polyester esaslı termoset reçinedir. Fiberglas teknelerin çoğu, cam elyafın polyester reçine ile emdirilmesiyle üretilir. Polyester Reçine Nedir? Polyester reçine, stiren monomeri içinde çözünmüş polyester zincirlerinden oluşur. Katalizör eklendiğinde zincirler stiren aracılığıyla çapraz bağlanır. Reçine sertleşir ve cam elyafla birlikte kompozit malzeme oluşturur. Bu malzemeye "cam elyaf takviyeli plastik" denir. Polyester Reçine Türleri Tür Özellik Kullanım Ortoftalik polyester Ekonomik, su direnci orta Genel laminasyon İzoftalik polyester Daha yüksek su ve kimyasal direnç Gövde dış katmanları, tanklar Vinilester Polyester ile epoksi arasında özellik Ozmoz bariyeri, yüksek dayanım DCPD esaslı polyester Düşük büzülme, iyi yüzey Gövde laminasyonu Katalizör Polyester reçine, genellikle MEKP (metil etil keton peroksit) ile sertleştirilir. Katalizör oranı küçüktür ve genellikle ağırlıkça yüzde birkaç düzeyindedir. Oran, sıcaklığa ve istenen çalışma süresine göre ayarlanır. Bazı reçineler, hızlandırıcı içeren "ön hızlandırılmış" formdadır. Kullanım Alanları Fiberglas gövde ve güverte üretimi Gövde içi takviyeler Laminat onarımları Jelkotun arkasındaki laminat katmanları Epoksiye Göre Sınırlamalar Özellik Polyester Yapışma Sertleşmiş epoksiye zayıf Su geçirgenliği Epoksiden yüksek Büzülme Sertleşmede belirgin Koku Stiren nedeniyle belirgin Polyester, kendi üzerine ve sertleşmemiş polyester katmanlarına iyi bağlanır. Hava Kuruma Bazı polyester reçineler, hava ile temas eden yüzeyde tam sertleşmez. Yüzey yapışkan kalır. Son katta mum katkılı reçine veya kaplama kullanılır. Bu katkı, yüzeyi havadan ayırarak sertleşmeyi tamamlar. Güvenlik Stiren buharı solunmamalıdır. Çalışma alanı havalandırılır. Organik buhar filtreli maske kullanılır. MEKP göze ve cilde zarar verir, koruyucu gözlük takılır. Sık Sorulan Sorular Polyester reçine ile epoksi birlikte kullanılabilir mi? Epoksi, polyester üzerine uygulanabilir. Tersi önerilmez. Reçine neden sertleşmez? Katalizör oranı yanlıştır veya sıcaklık düşüktür. Polyester reçine nasıl saklanır? Serin ve karanlık bir yerde, kapağı kapalı saklanır. Raf ömrü etikette yazar. Katalizör fazla eklenirse ne olur? Reçine hızlı ısınır ve çatlayabilir. Çalışma süresi kısalır. Vinilester ne zaman tercih edilir? Su direncinin önemli olduğu dış laminat katmanlarında tercih edilir. İlgili Terimler Epoksi Reçine, Fiberglas, Jelkot, Jelkot Tamiri, Ozmoz, Tekne Ozmozu.

Tüm terimlere dön