Denizcilik sözlüğü

Harita Lambası

Tanım

Harita lambası, teknenin harita masasında deniz haritası ve seyir belgelerini okumak için kullanılan odaklı lambadır. Harita lambası genellikle kırmızı ışık modu içerir.

Harita Lambası Nedir?

Harita masası, kaptanın rota planladığı ve seyir kayıtlarını tuttuğu bölümdür. Gece seyrinde bu bölümde ışık gerekir. Ancak parlak ışık, kaptanın ve dümencinin gece görüşünü bozar. Harita lambası, ışığı küçük bir alana odaklar ve kırmızı modla gözün karanlık uyumunu korur.

Harita Lambası Türleri

Tür	Özellik
Esnek boyunlu lamba	Işık yönü elle ayarlanır
Kollu lamba	Mafsallı kol ile konumlandırılır
Tavan spot lambası	Harita masasının üstüne sabit
Gömme lamba	Harita masası çevresine gömülür
El feneri tipi	Taşınabilir, kırmızı modlu

Kırmızı Işık Modu

İnsan gözünde karanlıkta görmeyi sağlayan çubuk hücreler kırmızı ışığa daha az duyarlıdır. Bu nedenle kırmızı ışık, karanlık uyumunu daha az bozar. Ancak kağıt haritalardaki kırmızı ve mor renkli işaretler kırmızı ışık altında zor görülür. Deniz haritalarında bazı işaretler magenta renklidir. Bu nedenle harita lambalarında beyaz mod da bulunur. Beyaz mod düşük parlaklıkta kullanılır.

Seçim Ölçütleri

Hem kırmızı hem beyaz mod içeren model seçin.
Parlaklık ayarı olan lamba tercih edin.
Işığın dar bir alana odaklandığını kontrol edin.
Esnek boyun veya kol uzunluğunu harita masasına göre seçin.
Düşük enerji tüketimli LED modeli tercih edin.

Montaj

Lamba, harita masasının yanına veya üstüne monte edilir.
Işığın kaptan köşkü camlarına yansımaması sağlanır.
Lamba ayrı bir anahtarla veya kendi düğmesiyle kontrol edilir.
Kablo, masa çevresinde sabitlenir.

Elektronik Haritalar ile Birlikte Kullanım

Birçok teknede kağıt haritaların yanında chartplotter da kullanılır. Chartplotter ekranları gece moduna alınır. Harita lambası ise kağıt harita, seyir defteri ve kılavuz kitaplar için kullanılmaya devam eder.

Sık Sorulan Sorular

Harita lambası neden kırmızıdır?

Kırmızı ışık, gözün karanlığa uyumunu daha az etkiler.

Kırmızı ışıkta harita okunabilir mi?

Siyah ve mavi işaretler okunur. Magenta ve kırmızı işaretler zor görülebilir.

Harita lambası okuma lambası olarak kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ancak odaklı ve düşük güçlü ışığı uzun okuma için yeterli olmayabilir.

İlgili Terimler

Okuma Lambası, Kamara Aydınlatması, Deniz Haritası, Seyir Haritası, Chartplotter, Kokpit Aydınlatması.

İlgili terimler

Chartplotter

Chartplotter , GPS konumunu elektronik deniz haritası üzerinde gösteren ve seyir planlamasına yardım eden denizcilik cihazıdır. Türkçede bu cihaza "harita çizici" veya "harita plotteri" de denir. Chartplotter Nedir? Chartplotter, bir ekran, GPS alıcısı ve elektronik harita yazılımından oluşur. Cihaz, teknenin konumunu harita üzerinde bir simgeyle gösterir. Tekne hareket ettikçe simge haritada ilerler. Kaptan, rotayı ve tehlikeleri ekranda izler. Temel İşlevler İşlev Açıklama Konum gösterimi Tekne simgesi harita üzerinde Rota planlama Waypoint'lerle rota oluşturma İz kaydı Geçilen yolun kaydedilmesi Alarmlar Sığlık, rota sapması ve demir alarmı Gelgit ve akıntı bilgisi Harita verisinde varsa gösterim MOB işlevi Denize düşme konumunu kaydetme Harita Formatları Format Üretici Navionics Garmin bünyesinde C-MAP Navico bünyesinde Garmin BlueChart / Navionics+ Garmin S-57 / S-63 ENC Resmî hidrografi daireleri Her chartplotter yalnızca belirli harita formatlarını destekler. Harita kartı veya indirilebilir harita satın alınırken uyumluluk kontrol edilir. Entegrasyon Chartplotter, NMEA 0183 veya NMEA 2000 ağıyla diğer cihazlara bağlanır: AIS hedeflerini harita üzerinde gösterir. Radar görüntüsünü haritanın üzerine bindirir. Otopilota rota gönderir. Derinlik, hız ve rüzgâr verilerini gösterir. Motor verilerini gösterir. Seçim Ölçütleri Ekran boyutunu kaptan köşkü veya konsol alanına göre seçin. Güneş altında okunabilirliği kontrol edin. Desteklenen harita formatını belirleyin. Sonar, radar ve AIS bağlantı seçeneklerini değerlendirin. Dokunmatik ekran ve tuş kullanımını karşılaştırın. Sınırlamalar Elektronik haritalar her zaman güncel olmayabilir. Küçük ölçekte bazı tehlikeler ekranda görünmeyebilir. Haritalardaki ayrıntı, ölçeğe ve yakınlaştırmaya bağlıdır. GPS sinyali kaybında konum bilgisi durur. Chartplotter, seyir kararlarında tek kaynak olarak kullanılmaz. Gözcülük ve diğer kaynaklarla birlikte değerlendirilir. Sık Sorulan Sorular Chartplotter ile ECDIS aynı şey midir? Hayır. ECDIS, SOLAS gemilerinde kullanılan onaylı elektronik harita sistemidir. Chartplotter, gezi teknelerinde kullanılan cihazdır. Harita güncellemesi nasıl yapılır? Harita sağlayıcısının sunduğu güncellemeler kart veya kablosuz bağlantıyla yüklenir. Chartplotter ile sonar aynı ekranda kullanılabilir mi? Birçok model, sonar ve harita görüntülerini bölünmüş ekranda gösterir. İlgili Terimler Harita Çizici, Elektronik Deniz Haritası, GPS, Çok Fonksiyonlu Ekran, Radar, AIS.

Deniz Haritası

Deniz haritası , deniz ve kıyı bölgelerini seyir güvenliği amacıyla gösteren haritadır. Deniz haritası; derinlikleri, tehlikeleri, seyir yardımcılarını ve kıyı özelliklerini içerir. Deniz Haritası Nedir? Kara haritaları karadaki yolları ve yerleşimleri gösterir. Deniz haritaları ise su derinliğini, deniz dibinin yapısını ve seyre etki eden unsurları gösterir. Harita, ulusal hidrografi daireleri tarafından ölçümlere dayanarak hazırlanır. Türkiye'de resmî deniz haritalarını Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı (SHODB) yayımlar. Deniz Haritasında Bulunan Bilgiler Bilgi Örnek Derinlikler Sondaj sayıları ve derinlik eğrileri Zemin türü Kum, çamur, kaya kısaltmaları Tehlikeler Kayalar, batıklar, sığlıklar Seyir yardımcıları Şamandıralar, fenerler, işaretler Kıyı özellikleri Kıyı çizgisi, belirgin yapılar, tepeler Pusula gülü Gerçek ve manyetik yön, sapma bilgisi Yasak ve kısıtlı alanlar Demirleme yasağı, askerî bölgeler Projeksiyon Deniz haritalarının çoğu Mercator projeksiyonunu kullanır. Bu projeksiyonda sabit pusula rotası düz bir çizgi olarak görünür. Bu özellik, rota çizimini kolaylaştırır. Mesafeler, haritanın yan kenarındaki enlem ölçeğinden ölçülür. Bir enlem dakikası yaklaşık bir deniz miline eşittir. Harita Datumu Derinlikler, harita datumu adı verilen bir referans seviyeye göre verilir. Gelgitli bölgelerde datum genellikle en düşük astronomik gelgit seviyesidir. Gerçek derinlik, gelgit yüksekliği eklenerek hesaplanır. Yatay datum ise koordinat sistemidir. Güncel haritalarda yaygın yatay datum WGS 84'tür. Harita Ölçeği Ölçek Türü Örnek Kullanım Küçük ölçek 1:1.000.000 Okyanus geçişi Orta ölçek 1:100.000 Kıyı seyri Büyük ölçek 1:10.000 Liman ve yaklaşma Büyük ölçekli haritalar daha fazla ayrıntı gösterir. Semboller Deniz haritası sembolleri uluslararası olarak standartlaştırılmıştır. IHO'nun INT 1 yayını, bu sembollerin açıklamalarını içerir. Örnek: Yıldız işareti kayayı, "Fl" kısaltması çakarlı feneri gösterir. Güncelleme Kâğıt haritalar, Denizcilere İlanlar ile güncellenir. Kullanıcı, yayımlanan düzeltmeleri haritaya elle işler. Haritanın kenarında güncelleme kayıtları tutulur. Sık Sorulan Sorular Deniz haritası nereden temin edilir? Resmî haritalar hidrografi dairelerinden ve yetkili satış noktalarından alınır. Haritadaki derinlik neden gerçek derinlikten farklı olabilir? Gelgit, hava basıncı ve zaman içinde değişen dip yapısı farklılık yaratabilir. Deniz haritası ile seyir haritası aynı şey midir? Seyir haritası, seyir amacıyla kullanılan deniz haritalarını ifade eder. İlgili Terimler Seyir Haritası, Elektronik Deniz Haritası, Deniz Navigasyonu, Pusula, Demir Yeri, Derinlik Ölçer.

Kamara Aydınlatması

Kamara aydınlatması , teknenin kamara, salon, kuzine ve tuvalet gibi iç bölümlerinde kullanılan lambaların bütünüdür. Kamara aydınlatması, yaşam alanlarında görüş ve konfor sağlar. Kamara Aydınlatması Nedir? Kamara aydınlatması, teknenin 12 V veya 24 V doğru akım sistemiyle çalışır. Lambalar tavana, duvarlara veya dolap altlarına yerleştirilir. Teknede enerji sınırlı olduğu için düşük tüketimli LED lambalar tercih edilir. Kamara Lambası Türleri Tür Konum Görevi Tavan lambası Kamara ve salon tavanı Genel aydınlatma Okuma lambası Yatak başı Odaklanmış ışık Harita lambası Harita masası Kırmızı veya beyaz odaklı ışık Gece lambası Zemin ve geçişler Düşük seviyeli yön ışığı Dolap içi lamba Dolaplar Kapı açılınca yanar LED şerit Tavan kenarı ve raf altları Dolaylı aydınlatma Renk Sıcaklığı Işık rengi kelvin (K) cinsinden ifade edilir. Renk Sıcaklığı Görünüm Kullanım 2.700–3.000 K Sıcak beyaz Kamara ve salon 4.000 K Doğal beyaz Kuzine ve çalışma alanı 5.000 K ve üzeri Soğuk beyaz Makine dairesi Kırmızı Mod Gece seyrinde kamara lambaları dümencinin görüşünü etkileyebilir. Kamaradan sızan ışık kokpite ulaşır. Kırmızı modlu lambalar, gece vardiya değişiminde ve kaptan köşkü yakınında kullanılır. Enerji Tüketimi Lamba Türü Yaklaşık Tüketim Halojen tavan lambası 10–20 W LED tavan lambası 2–5 W Değerler modele göre değişir. LED'e geçiş, servis aküsünün daha uzun dayanmasını sağlar. Seçim Ölçütleri Tavan yüksekliği ve alanı değerlendirin. Gömme veya yüzey montaj seçin. Anahtarlı model tercih edin. Renk sıcaklığını kullanım alanına göre seçin. Kısılabilir model değerlendirin. Montaj Notları Tavan panelinin arkasında kablo ve boşluk kontrol edilir. Kablolar sabitlenir ve sürtünmeye karşı korunur. Banyo ve tuvalet bölümünde nem dayanımlı lamba kullanılır. Sık Sorulan Sorular Halojen lambanın yerine LED takılabilir mi? Takılabilir. Soket ve gerilim uyumu kontrol edilir. Kamara lambası neden yanıp söner? Gevşek bağlantı, düşük gerilim veya uyumsuz LED sürücü neden olabilir. Lamba anahtarı neden lambanın üzerinde olur? Kamarada ayrı duvar anahtarı için kablo döşemek zordur. Anahtarlı lamba bu ihtiyacı ortadan kaldırır. İlgili Terimler Okuma Lambası, Harita Lambası, Anahtarlı Lamba, LED Şerit, Kamara, Tekne Aydınlatması.

Kokpit Aydınlatması

Kokpit aydınlatması , teknenin kokpit bölümünde hareket, oturma ve ekipman kullanımı için yerleştirilen lambaların bütünüdür. Kokpit aydınlatması, gece güvenli hareket sağlar. Kokpit Aydınlatması Nedir? Kokpit, gece seyirde dümencinin ve mürettebatın bulunduğu bölümdür. Bu bölümde basamaklar, halatlar ve kumandalar bulunur. Kokpit aydınlatması bu elemanların görülmesini sağlar. Aynı zamanda dümencinin gece görüşünü korumalıdır. Kokpit Aydınlatması Türleri Tür Konum Görevi Basamak lambası Merdiven basamakları Düşmeyi önler Ayak altı lambası Oturma yerlerinin altı Zemini aydınlatır Tavan lambası Bimini veya hardtop altı Genel aydınlatma Pusula aydınlatması Pusula gövdesi Pusula kartını okunur kılar Gösterge aydınlatması Seyir cihazları Ekranları okunur kılar LED şerit Kenar ve oturma altları Dolaylı aydınlatma Kırmızı Işık Kullanımı İnsan gözü karanlığa uyum sağlamak için zamana ihtiyaç duyar. Parlak beyaz ışık bu uyumu bozar. Kırmızı ışık, gözün karanlık uyumunu daha az etkiler. Bu nedenle seyir sırasında kokpit ve gösterge aydınlatmasında kırmızı ışık tercih edilir. Birçok kokpit lambası beyaz ve kırmızı mod içerir. Seyir Güvenliği Kokpit ışıkları, teknenin dışından seyir feneri gibi görünmemelidir. Işık aşağı yönlendirilir. Gece seyrinde parlaklık en düşük düzeyde tutulur. Elektronik ekranlar gece moduna alınır. Seçim Ölçütleri Lambanın IP sınıfını kontrol edin. Kokpit, yağmur ve dalga suyuna açıktır. Gövde malzemesinin UV ve tuza dayanıklı olduğunu doğrulayın. Kırmızı ve beyaz mod seçeneğini değerlendirin. Gömme veya yüzey montaj tercihini belirleyin. Kısılabilir model seçin. Montaj Basamak lambaları basamak yüzeyinin altına gömülür. Kablo geçişleri sızdırmaz yapılır. Lambalar ayrı bir devreyle kontrol edilir. Karartma (dimmer) sistemi eklenebilir. Sık Sorulan Sorular Kokpit lambası seyir fenerlerini etkiler mi? Parlak ve yukarı yönlü ışık, teknenin fenerlerinin okunmasını zorlaştırabilir. Mavi ışık kokpitte kullanılabilir mi? Mavi ışık gece görüşünü kırmızıdan fazla etkiler. Seyirde kırmızı tercih edilir. Kokpit lambası güneş enerjisiyle çalışabilir mi? Bazı küçük modeller dahili güneş paneliyle çalışır. Ana aydınlatma için tekne sistemi kullanılır. İlgili Terimler Güverte Lambası, Kamara Aydınlatması, LED Şerit, Kokpit, Tekne Aydınlatması, Harita Lambası.

Tüm terimlere dön