Denizcilik sözlüğü

Halat Makarası

Tanım

Halat makarası, halatın üzerine sarılarak saklandığı ve gerektiğinde açıldığı döner tamburdur. Halat makarası, uzun halatların düzenli saklanmasını sağlar.

Halat Makarası Nedir?

Halat makarası, bir eksen etrafında dönen silindirik tambur ve yan flanşlardan oluşur. Halat tamburun üzerine sarılır. Kullanım sırasında halat çekildikçe makara döner ve halat dolaşmadan açılır. Bu yapı, özellikle uzun ve ince halatlarda pratiklik sağlar. İngilizcede bu ürüne "rope reel" denir.

Bu madde saklama makarasını açıklar. Halatın yönünü değiştiren donanım "Makara" maddesinde yer alır.

Halat Makarası Türleri

Tür	Yapı	Kullanım
Kıç halatı makarası	Kıç aynalığa veya küpeşteye monte	Karaya kıç bağlama
Sabit güverte makarası	Güverteye monte, kollu	Uzun halat saklama
Taşınabilir makara	Elle taşınan hafif gövde	Tender bot ve kayık
Kemer makarası	Halat veya bant sarılı kompakt kutu	Kıç halatı ve dalış

Kıç Halatı Makarası

Akdeniz ve Ege koylarında tekneler sık sık kıçtan karaya bağlanır. Bu iş için 50 metre veya daha uzun halat kullanılabilir. Kıç halatı makarası, bu halatı kıçta hazır tutar. Halat, kıyıya bot veya yüzerek götürülür. Ayrılırken halat makaraya geri sarılır.

Uygun Halat Türleri

Polipropilen: Yüzer ve pervaneye dolanma riskini azaltır.
Polyester: UV dayanımı yüksektir.
Yassı dokuma bant: Makarada az yer kaplar.

Montaj Yerleri

Kıç aynalık
Kıç vardavelası
Kıç dolap kapağının iç yüzü
Güverte üzerindeki sabit braketler

Makara, kullanım sırasında halatın engelsiz çıkacağı bir noktaya monte edilir.

Kullanım Adımları

Makara frenini veya kilidini açın.
Halat ucunu çekerek gereken uzunluğu açın.
Halatı kıyıdaki bağlantı noktasına götürün.
Teknedeki babaya bağlayarak gerginliği ayarlayın.
Ayrılırken halatı makaraya düzgünce sarın.

Bakım

Makarayı ve halatı tatlı suyla yıkayın.
Halatı tamamen kurumadan uzun süre sarılı bırakmayın.
Eksen ve fren mekanizmasını temizleyip yağlayın.
UV ile sertleşmiş plastik parçaları kontrol edin.

Sık Sorulan Sorular

Halat makarası ile makara aynı şey midir?

Hayır. Halat makarası halatı saklar. Makara ise halatın yönünü değiştiren dönen kasnaktır.

Kıç halatı neden yüzen malzemeden seçilir?

Suda yüzen halat pervaneye ulaşmaz. Batan halat, manevra sırasında pervaneye dolanabilir.

Halat makarası pas yapar mı?

Paslanmaz çelik veya plastik gövdeli makaralar korozyona dayanıklıdır. Eksen ve vida bağlantıları düzenli kontrol edilir.

İlgili Terimler

Makara, Demirleme Halatı, Polipropilen Halat, Kıç Güverte, Bağlama Halatı, Tekne Halatı.

İlgili terimler

Bağlama Halatı

Bağlama halatı , tekneyi iskeleye, rıhtıma, şamandıraya veya başka bir tekneye bağlamak için kullanılan halattır. Bağlama halatı, tekneyi rüzgâr, dalga ve akıntıya karşı yerinde tutar. Bağlama Halatı Nedir? Bağlama halatı, teknedeki baba veya koç boynuzundan iskeledeki bağlama noktasına uzanır. Halat, teknenin hareketini sınırlar ama tamamen durdurmaz. Dalgalar tekneyi sürekli hareket ettirir. Esneyen halat, bu hareketi yumuşatarak bağlantı noktalarını korur. Konumuna Göre Bağlama Halatları Halat Konumu Görevi Baş halatı Baştan ileri doğru Teknenin geri kaymasını sınırlar Kıç halatı Kıçtan geri doğru Teknenin ileri kaymasını sınırlar Baş spring Baştan geri doğru İleri hareketi sınırlar Kıç spring Kıçtan ileri doğru Geri hareketi sınırlar Borda halatı Bordadan iskeleye dik Teknenin iskeleden açılmasını sınırlar Malzeme Seçimi Malzeme Bağlama İçin Uygunluk Naylon Uygundur; esneme darbeleri sönümler Polyester Uygundur; daha az esner, aşınmaya dayanır Polipropilen Sınırlıdır; UV'de hızlı bozulur Bağlama halatlarında en çok naylon ve polyester kullanılır. Halat Gözü Bağlama halatının bir ucunda genellikle ekleme ile yapılmış göz bulunur. Göz, iskeledeki babaya veya halkaya geçirilir. Gözün çapı, babanın üzerinden rahatça geçecek büyüklükte olmalıdır. Sürtünme Koruması Halat, küpeşte, kurtağzı ve iskele kenarında sürtünür. Sürtünen bölüm hızla aşınır. Koruma için şu yöntemler kullanılır: Halat koruyucu kılıf Hortum parçası Kurtağzı içinden geçirme Bağlama Yayı Bazı bağlama halatlarına kauçuk bağlama yayı takılır. Yay, ani yükleri emer. Teknenin ve bağlama noktalarının ömrünü uzatır. Kötü Havada Bağlama Halatlar çiftlenir. Spring halatları eklenir. Usturmaçalar artırılır. Halatların sürtünme noktaları korunur. Sık Sorulan Sorular Bağlama halatı hangi uzunlukta seçilir? Uzunluk, teknenin boyuna ve bağlama düzenine göre belirlenir. Spring halatları, baş ve kıç halatlarından uzun olur. Bağlama halatı ne zaman değiştirilir? Kılıfta kopukluk, sertleşme veya gözde aşınma görüldüğünde değiştirilir. Gelgitli limanda halatlar nasıl ayarlanır? Halatlara, su seviyesi değiştiğinde teknenin yükselip alçalmasına yetecek boşluk bırakılır. Spring halatı neden çapraz bağlanır? Çapraz yön, teknenin iskele boyunca ileri ve geri kaymasını sınırlar. Bu düzen, dar yerde usturmaçaların yerinde kalmasını sağlar. İlgili Terimler Tekne Halatı, Koç Boynuzu, Baba, Kurtağzı, Halat Gözü, Usturmaça.

Demirleme Halatı

Demirleme halatı , demirleme sırasında çapa hattında veya tekneyi sabitleme işlerinde kullanılan halatların genel adıdır. Bu grup, çapa halatını ve yardımcı halatları kapsar. Demirleme Halatı Nedir? Demirleme yalnızca çapa ve zincirle yapılmaz. Birçok demirleme düzeninde ek halatlar kullanılır. Bu halatlar dalga darbesini sönümler, salınımı sınırlar veya sıkışan çapanın kurtarılmasını sağlar. Her halatın görevi farklıdır ve buna göre malzeme seçilir. Demirleme Halatı Türleri Tür Görevi Yaygın Malzeme Çapa hattı halatı Çapayı tekneye bağlar Naylon Zincir gergisi (snubber) Zincirdeki darbeyi sönümler Naylon Karaya kıç halatı Kıçı kıyıdaki kayaya veya ağaca bağlar Polipropilen veya polyester Çapa kurtarma halatı Sıkışan çapayı ters yönden çeker Polipropilen Kıç çapası halatı Kıç çapasını tekneye bağlar Naylon Zincir Gergisi Zincir gergisi, kısa bir naylon halattır. Bir ucu zincire özel bir kancayla takılır. Diğer ucu teknenin babasına bağlanır. Gergi, zincirin yükünü alır ve esneyerek sönümler. Zincir, gergi bağlandıktan sonra biraz daha bırakılır ve gevşek kalır. Karaya Kıç Bağlama Türkiye ve Akdeniz koylarında tekneler sık sık kıçtan karaya bağlanır. Çapa baştan atılır. Kıç halatı kıyıdaki kaya veya ağaca bağlanır. Bu düzen, dar koylarda salınımı önler. Uzun kıç halatları genellikle kıç bölmede makara üzerinde saklanır. Yüzen halat, pervaneye dolanma riskini azaltır. Çapa Kurtarma Halatı Kurtarma halatı, çapanın taç kısmına bağlanır. Diğer ucu küçük bir şamandırayla yüzeyde tutulur. Çapa sıkışırsa bu halat çekilir. Çapa ters yönden çekilerek kurtarılır. Seçim Ölçütleri Esneme gereksinimi: Sönümleme gereken işlerde naylon seçilir. Yüzerlik: Pervaneye dolanma riski olan işlerde yüzen halat seçilir. Uzunluk: Kıç halatı, kıyıya ulaşacak uzunlukta olmalıdır. Aşınma: Kayaya değen bölümlerde koruyucu kılıf kullanılır. Sık Sorulan Sorular Kıç halatı kayaya nasıl bağlanır? Halat kayanın çevresinden dolanır ve ucu tekneye geri getirilir. Bu yöntem, ayrılırken halatın tekneden çözülerek çekilmesini sağlar. Zincir gergisi olmadan demirlenebilir mi? Demirlenebilir. Ancak dalgalı havada zincir darbeleri ırgata, makaraya ve güverteye yük bindirir. Kurtarma halatının şamandırası neden küçük seçilir? Büyük şamandıra rüzgârla çapayı yerinden oynatabilir. İlgili Terimler Çapa Halatı, Kaloma, Demirleme, Naylon Halat, Polipropilen Halat, Salınım Alanı.

Kıç Güverte

Kıç güverte , teknenin arka bölümünde yer alan güverte alanıdır. Kıç güverte, kokpit ve yüzme platformuyla bağlantılıdır. Kıç Güverte Nedir? Kıç güverte, kaptan köşkü veya salonun arkasından başlar. Teknenin kıç aynalığına kadar uzanır. İngilizcede bu alana "aft deck" denir. Motoryatlarda bu alan genellikle oturma ve yemek bölümüdür. Kıç Güvertedeki Donanımlar Donanım Görevi Kıç babaları Kıç bağlama halatlarını tutturur Kıç vardavelası Arka bölümdeki koruma korkuluğudur Davit Tender botu kaldırır ve taşır Yüzme platformu Denize giriş ve çıkış sağlar Tekne merdiveni Sudan güverteye çıkışı sağlar Güverte duşu Yüzme sonrası tatlı su ile yıkanmayı sağlar Kıç dolapları Halat ve usturmaça depolar Akdeniz Tipi Kıçtan Kara Bağlama Akdeniz marinalarında tekneler genellikle kıçtan iskeleye bağlanır. Bu yönteme Akdeniz tipi bağlama denir. Baş taraf, kaloma halatı veya çapa ile sabitlenir. Kıç halatları kıç babalarından iskeleye verilir. İnsanlar tekneye kıç güverteden ve iskele tahtasından (passerelle) geçer. Kıç Güvertenin Kullanımı Yemek ve oturma alanı Yüzme ve dalışa hazırlık Balık tutma Tender bota biniş Bağlama ve yanaşma işlemleri Kıç Güvertede Güvenlik Kıç güverte, motorların ve pervanelerin yakınındadır. Pervane çalışırken yüzme platformunda ve suda bulunulmaz. Egzoz çıkışları kıç bölümdedir. Egzoz gazı karbonmonoksit içerir. Merdiven, sudaki kişinin yardım almadan çıkabileceği şekilde konumlandırılır. ISO 15085, denize düşen kişinin tekneye geri çıkabilmesi için çıkış yolu bulunmasını ister. Sık Sorulan Sorular Kıç güverte ile kokpit aynı yer midir? Küçük teknelerde kokpit kıç güverte üzerinde yer alır ve iki terim birbirinin yerine kullanılır. Büyük yatlarda kıç güverte, kokpitten ayrı bir alan olabilir. Kıç güvertede neden karbonmonoksit riski vardır? Motor ve jeneratör egzozu kıç bölümden dışarı atılır. Rüzgârsız havada veya yavaş seyirde egzoz gazı kıç güvertede birikebilir. Akdeniz tipi bağlamada kıç ile iskele arasındaki mesafe nasıl ayarlanır? Kıç halatları, tekne iskeleye çarpmayacak şekilde ayarlanır. Mesafe, iskele tahtasının iki ucu güvenle oturacak uzunlukta tutulur. Rüzgâr ve gelgit değiştikçe halatlar yeniden ayarlanır. İlgili Terimler Kıç, Kokpit, Yüzme Platformu, Tekne Merdiveni, Bağlama Halatı, Kaloma.

Makara

Makara , bir gövde içinde dönen kasnak yardımıyla halatın yönünü değiştiren veya kuvveti çoğaltan donanımdır. İngilizcede bu donanıma "block" denir. Makara Nedir? Makara, kasnak, mil ve gövdeden oluşur. Halat, kasnağın kanalından geçer. Kasnak döndükçe halat az sürtünmeyle ilerler. Makaralar yelkenli teknelerin yürüyen donanımında ve güverte işlerinde yaygın kullanılır. Makaranın Bölümleri Bölüm Görevi Kasnak Halatın üzerinden geçtiği dönen tekerlek Mil Kasnağın döndüğü eksen Yanak Kasnağı iki yandan saran plakalar Bağlantı başı Makarayı güverteye veya kilide bağlar Yatak Kasnağın mil üzerinde rahat dönmesini sağlar Makara Türleri Tür Özellik Tek makara Tek kasnaklı Çift makara Yan yana iki kasnaklı Üçlü makara Üç kasnaklı, palangalarda Açılır makara Yanağı açılır, halat ucu geçirmeden takılır Ayaklı makara Güverteye dik durur Kemerli makara Kasnağın altında halat için kemer bulunur Güverte makarası Güverteye düz monte edilir Yatak Türleri Yatak Kullanım Düz yatak Ağır ve statik yükler Bilyalı yatak Hafif ve dinamik yükler Makaralı yatak Yüksek yük ve dönüş Bilyalı yataklı makaralar, sık ayarlanan ıskota hatlarında sürtünmeyi azaltır. Seçim Ölçütleri Halat çapı: Kasnak kanalı halat çapına uygun olmalıdır. Çalışma yükü: Makara, hattaki yükü taşıyabilmelidir. Kasnak çapı: Büyük kasnak, halatın bükülme yarıçapını artırır ve aşınmayı azaltır. Bağlantı türü: Şakıl, mapa veya güverte montajına uygunluk. Makaraya Gelen Yük Halat makarada yön değiştirdiğinde makaraya gelen yük artar. Halat 180 derece döndüğünde makara, halattaki yükün yaklaşık iki katını taşır. Yön değişim açısı azaldıkça makara yükü de azalır. Bakım Makarayı tatlı suyla yıkayın. Kasnağın serbest döndüğünü kontrol edin. Yanaklarda çatlak ve şekil bozukluğunu inceleyin. Bilyalı yataklarda üreticinin önerdiği bakım ürününü kullanın. Sık Sorulan Sorular Makara kuvveti çoğaltır mı? Tek sabit makara yalnızca yön değiştirir. Kuvvet çoğaltmak için hareketli makaralı palanga kullanılır. Kasnak neden aşınır? Kum ve tuz, kasnak ile mil arasında aşınma yapar. Aşırı yük de kasnak kanalını deforme edebilir. Açılır makara nerede kullanılır? Halatın ucuna ulaşmadan geçici yön değişimi gereken işlerde kullanılır. İlgili Terimler Palanga, Halat Makarası, Yelken Halatı, Şakıl, Mapa, Halat Kilidi.

Tüm terimlere dön