Denizcilik sözlüğü

Şişme Can Yeleği

Tanım

Şişme can yeleği, normalde ince ve hafif bir yaka biçiminde taşınan, suya düşüldüğünde gaz kartuşuyla şişerek yüzerlik sağlayan can yeleğidir.

Şişme Can Yeleği Nedir?

Şişme can yeleğinin içinde katlanmış bir hava hücresi bulunur. Hücre, karbondioksit (CO₂) kartuşuna bağlıdır. Mekanizma tetiklendiğinde kartuştaki gaz hücreyi saniyeler içinde şişirir. Şişen yelek, kişiyi yüzer tutar ve başını sudan çıkarır.

Şişirme Türleri

Tür	Çalışma Şekli	Özellik
Manuel	Kullanıcı kolu çeker	Kişinin bilinçli olması gerekir
Otomatik	Su temasıyla eriyen tablet mekanizmayı tetikler	Yağmur ve sıçrantıyla tetiklenebilir
Hidrostatik otomatik	Belirli su basıncında tetiklenir	Yağmurdan etkilenmez

Her türde ağızdan şişirme borusu da bulunur. Boru, hücrenin elle şişirilmesini veya eksik havanın tamamlanmasını sağlar.

Yüzerlik Sınıfları

Şişme can yelekleri genellikle 150 N veya 275 N sınıfında üretilir. Sınıflar ISO 12402 standardında tanımlanır.

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantaj	Sınırlama
Hafif ve ince	Düzenli servis gerektirir
Rahat hareket imkânı	Kartuş ve tetik değiştirilmelidir
Yüksek yüzerlik	Delinirse yüzerlik kaybolur
Emniyet kemeri entegre modeller	Çocuklar için uygun değildir

Kontrol ve Servis

Kartuşun sıkı takılı olduğunu ve paslanmadığını kontrol edin.
Kartuş ağırlığını üretici değeriyle karşılaştırın.
Tetik mekanizmasının durum göstergesini kontrol edin.
Hücreyi ağızdan şişirip birkaç saat bekleterek hava kaçağı kontrolü yapın.
Üreticinin önerdiği aralıkla yetkili servise götürün.

Durum göstergesi genellikle yeşil renktedir. Kırmızı gösterge, yeleğin kullanılmış veya kartuşun gevşek olduğunu gösterir.

Kullanım Sonrası

Yelek şiştikten sonra yeniden kullanıma hazırlanmalıdır. Boş kartuş ve tetik kapsülü yenisiyle değiştirilir. Yeniden kurma seti üreticiye göre seçilir.

Emniyet Kemerli Modeller

Bazı şişme can yeleklerinde dahili emniyet kemeri bulunur. Kemerin halkasına güvenlik halatı takılır. Bu tasarım, açık denizde ve kötü havada çalışan mürettebat için yaygındır.

Sık Sorulan Sorular

Şişme can yeleği yağmurda şişer mi?

Tabletli otomatik modeller yoğun su temasında şişebilir. Hidrostatik modeller yağmurdan etkilenmez.

Şişme can yeleği yüzme bilmeyen için uygun mudur?

Otomatik model önerilir. Ancak çocuklar için köpük can yeleği tercih edilir.

Kartuş uçakta taşınabilir mi?

Havayolu şirketlerinin ve sivil havacılık kurallarının izinlerine bağlıdır.

İlgili Terimler

Can Yeleği, Köpük Can Yeleği, Emniyet Kemeri, Güvenlik Halatı, PLB, MOB.

İlgili terimler

Can Yeleği

Can yeleği , suya düşen bir kişiyi yüzer tutan ve başını su yüzeyinin üstünde tutmaya yardım eden kişisel koruma ekipmanıdır. Can yeleği, teknede bulundurulması gereken temel güvenlik ekipmanıdır. Can Yeleği Nedir? Can yeleği, kaldırma kuvveti sağlayan köpük veya hava hücreleri içerir. Yelek, kişinin vücudunu suyun üstünde tutar. Bazı can yelekleri, bilinci kapalı bir kişiyi sırt üstü çevirerek yüzünü sudan çıkarır. Bu özelliğe "kendini çevirme" denir. Yüzerlik Sınıfları (ISO 12402) Sınıf Yüzerlik Kullanım 50 N Yüzerlik yardımcısı Korunaklı sularda, yüzme bilen kişiler 100 N Can yeleği Korunaklı ve sakin sular 150 N Can yeleği Açık deniz, genel kullanım 275 N Can yeleği Açık deniz, ağır koşullar, ağır giysi N, newton cinsinden kaldırma kuvvetini gösterir. ISO 12402 standardının farklı bölümleri bu sınıfları tanımlar. Can Yeleği Türleri Tür Özellik Köpük can yeleği Her zaman yüzer, bakım gerektirmez, hacimlidir Şişme can yeleği İnce ve rahattır, gaz kartuşuyla şişer Karma can yeleği Köpük ve şişme hücre birlikte SOLAS can yeleği SOLAS ve LSA Kodu şartlarına uygun, gemilerde kullanılır Can Yeleğinin Bölümleri Yüzerlik malzemesi veya hava hücresi Kemer ve tokalar Bacak arası kayışı Düdük Işık Retroreflektif bantlar Kaldırma halkası Bacak arası kayışı, yeleğin suda yukarı kaymasını önler. Doğru Beden Seçimi Kişinin kilosuna uygun yelek seçin. Yeleği giyip tüm tokaları kapatın. Omuzlardan yukarı doğru çekin; yelek kulaklara kadar çıkmamalıdır. Çocuklar için çocuk can yeleği kullanın. Kullanım Kuralları Teknedeki her kişi için uygun bedende can yeleği bulundurulur. Can yelekleri kolay ulaşılabilir yerde saklanır. Kötü havada, gece ve tek başına seyirde can yeleği giyilir. Şişme yeleklerin servis tarihleri takip edilir. Sık Sorulan Sorular Can yeleği ile yüzerlik yardımcısı aynı şey midir? Hayır. Yüzerlik yardımcısı (50 N) kişiyi kendiliğinden çevirmez. Can yeleği ne zaman değiştirilir? Kumaş yırtıldığında, köpük sertleştiğinde veya şişme yelek servis testinden geçemediğinde değiştirilir. Kaç can yeleği bulundurulur? Teknedeki kişi sayısı kadar uygun bedende can yeleği bulundurulur. İlgili Terimler Şişme Can Yeleği, Köpük Can Yeleği, Çocuk Can Yeleği, Can Simidi, Emniyet Kemeri, Güvenlik Ekipmanı.

Emniyet Kemeri

Emniyet kemeri , teknede kişiyi güvenlik halatı aracılığıyla tekneye bağlayan ve denize düşmeyi önleyen vücut kemeridir. İngilizcede bu kemere "safety harness" denir. Emniyet Kemeri Nedir? Emniyet kemeri, göğüs ve omuzları saran kayışlardan oluşur. Kemerin ön kısmında bir bağlantı halkası bulunur. Bu halkaya güvenlik halatı takılır. Halatın diğer ucu teknedeki sağlam bir bağlantı noktasına veya güverte boyunca uzanan emniyet hattına bağlanır. Emniyet Kemeri Türleri Tür Özellik Bağımsız emniyet kemeri Yalnızca kemer, can yeleği ayrı Can yeleği entegre kemer Şişme can yeleği ile kemer tek gövdede Çocuk emniyet kemeri Çocuk vücuduna uygun boyutta Can yeleği entegre kemerler gezi teknelerinde yaygındır. İlgili Standart ISO 12401, küçük teknelerde güverte emniyet kemerleri ve emniyet hatlarının güvenlik şartlarını belirler. Standart, kemerin ve halatın taşıması gereken yükleri ve test yöntemlerini tanımlar. Bağlantı Noktaları Bağlantı Noktası Açıklama Emniyet hattı (jackline) Güverte boyunca uzanan halat veya bant Kokpit mapası Kokpitteki güçlendirilmiş bağlantı noktası Güverte mapası Belirli noktalardaki bağlantı halkaları Vardavela teli ve dikmeleri bağlantı noktası olarak kullanılmaz. Bu elemanlar emniyet kemerinin ani yüküne göre tasarlanmaz. Kullanım Kuralları Kötü havada, gece ve tek başına seyirde emniyet kemeri takın. Kokpitten çıkmadan önce halatı bağlayın. Hareket ederken iki halat kullanarak sürekli bağlı kalın. Halatı, düşme mesafesini sınırlayacak kısa noktalara bağlayın. Kemeri vücuda tam oturacak şekilde ayarlayın. Teknenin Dışına Düşmeyi Önleme Emniyet kemerinin asıl amacı kişinin teknenin dışına düşmesini önlemektir. Teknenin yanında suya düşmüş ve halatla sürüklenen bir kişiyi tekneye almak zordur. Bu nedenle emniyet hattı ve halat uzunluğu, kişinin bordadan aşmasını engelleyecek şekilde planlanır. Bakım Kayışlarda yıpranma ve UV hasarı kontrol edin. Tokaların ve halkanın sağlamlığını doğrulayın. Ağır bir düşüşe maruz kalan kemeri değiştirin. Tatlı suyla yıkayıp gölgede kurutun. Sık Sorulan Sorular Emniyet kemeri can yeleğinin yerini tutar mı? Hayır. Kemer düşmeyi önler. Can yeleği suda yüzerlik sağlar. Kemer ne zaman kullanılır? Kötü havada, gece, kokpit dışında çalışırken ve tek başına seyirde kullanılır. Halatın uzunluğu ne kadar olmalıdır? ISO 12401, emniyet halatlarının azami uzunluğunu tanımlar. Kısa halat düşme mesafesini azaltır. İlgili Terimler Güvenlik Halatı, Şişme Can Yeleği, Mapa, Karabina, MOB, Tekne Güvenliği.

Güvenlik Halatı

Güvenlik halatı , emniyet kemerini teknedeki bir bağlantı noktasına veya emniyet hattına bağlayan kısa halattır. İngilizcede bu halata "tether" veya "lifeline" denir. Güvenlik Halatı Nedir? Güvenlik halatı, iki ucunda kanca bulunan dokuma bant veya halattan oluşur. Bir uç emniyet kemerine, diğer uç teknedeki bağlantı noktasına takılır. Halat, kişinin teknede hareket etmesine izin verir. Aynı zamanda denize düşmesini önler. Güvenlik Halatı Türleri Tür Özellik Tek kollu halat Bir bağlantı noktası Çift kollu halat Kısa ve uzun iki kol Elastik halat Kullanılmadığında kısalır, takılmayı önler Aşırı yük göstergeli halat Ağır yük aldığında görünür işaret verir Çift kollu halat, bir noktadan diğerine geçerken sürekli bağlı kalmayı sağlar. Kullanıcı yeni noktaya bir kolu takar, sonra diğer kolu çözer. Kanca Türleri Kanca Özellik Çift hareketli kanca Açmak için iki hareket gerekir Kilitli karabina Kapı bilezikle kilitlenir Hızlı açılır kanca Yük altında da açılabilir Kemer tarafında hızlı açılır kanca bulunması önerilir. Tekne devrilir veya kişi suda sürüklenirse kanca yük altında açılarak kişiyi serbest bırakır. Emniyet Hattı Emniyet hattı, güverte boyunca baştan kıça uzanan halat veya düz banttır. İngilizcede bu hatta "jackline" denir. Güvenlik halatı bu hatta takılır. Kişi baştan kıça kadar halatı çözmeden hareket eder. Emniyet Hattı Malzemesi Özellik Düz dokuma bant Basıldığında yuvarlanmaz Dyneema halat Hafif ve güçlü Paslanmaz tel Dayanıklı, basınca karşı kayabilir İlgili Standart ISO 12401, güvenlik halatlarının ve emniyet hatlarının dayanım ve uzunluk şartlarını belirler. Kullanım Kuralları Halatı kokpitten çıkmadan bağlayın. Hattı, kişinin bordayı aşmasını önleyecek şekilde kurun. Rüzgârüstü taraftaki hattı kullanın. Halatın vardavelaya dolanmamasına dikkat edin. Bakım Dikişleri ve bantları yıpranmaya karşı kontrol edin. Kancaların kapılarını test edin. Aşırı yük göstergesi açılmış halatı değiştirin. UV ışınından koruyun. Sık Sorulan Sorular Güvenlik halatı ile cankurtaran halatı aynı mıdır? Hayır. Güvenlik halatı kişiyi tekneye bağlar. Cankurtaran halatı suya düşen kişiye atılır. Emniyet hattı kalıcı mı kurulur? Genellikle seyir öncesi kurulur ve limanda kaldırılır. Bu uygulama UV hasarını azaltır. Düşmeyi durduran halat yeniden kullanılır mı? Ağır yük almış halat iç hasar görmüş olabilir ve değiştirilir. İlgili Terimler Emniyet Kemeri, Karabina, Mapa, Dyneema Halat, MOB, Tekne Güvenliği.

Köpük Can Yeleği

Köpük can yeleği , yüzerliğini kapalı hücreli köpük malzemeden alan ve şişirme gerektirmeyen can yeleğidir. Köpük can yeleği, suya düşüldüğü anda yüzerlik sağlar. Köpük Can Yeleği Nedir? Köpük can yeleğinin kumaş gövdesinin içinde köpük paneller bulunur. Köpük, kapalı hücreli yapısı sayesinde su emmez. Bu yapı, yeleğin her koşulda yüzmesini sağlar. Yelek herhangi bir mekanizma veya gaz kartuşu içermez. Köpük Malzemeleri Malzeme Özellik PVC köpük Yaygın, dayanıklı Polietilen köpük Hafif ve esnek Nitril-PVC karışımı Yumuşak ve esnek Yüzerlik Sınıfları Köpük can yelekleri genellikle 50 N, 100 N ve 150 N sınıflarında üretilir. Yüksek yüzerlik, daha fazla köpük hacmi gerektirir. Bu nedenle 150 N köpük yelekler hacimlidir. Sınıflar ISO 12402 standardında tanımlanır. Şişme Can Yeleğiyle Karşılaştırma Özellik Köpük Can Yeleği Şişme Can Yeleği Yüzerlik Anında ve her zaman Şişince sağlanır Bakım Az Düzenli servis Hacim Büyük Küçük Rahatlık Daha sıcak ve hantal İnce ve hafif Delinme riski Yüzerlik kaybolmaz Yüzerlik kaybolabilir Maliyet Genellikle düşük Genellikle yüksek Kullanım Alanları Çocuklar ve yüzme bilmeyen kişiler Kayak, kano ve su sporları Kiralık ve ticari tekneler Teknede yedek can yelekleri Sıcak olmayan iklimlerde soğuğa karşı ek yalıtım Bakım Kullanım sonrası tatlı suyla yıkayın. Gölgede kurutun. Kumaşta yırtık ve kopuk dikiş arayın. Köpükte sertleşme ve parçalanma kontrol edin. Tokaların ve fermuarların çalıştığını doğrulayın. Değişim Belirtileri Belirti Anlamı Köpükte ezilme Yüzerlik azalmış olabilir Kumaşta solma ve yırtılma UV hasarı Kopuk kayış veya toka Yelek vücutta tutunamaz Su emen köpük Hücre yapısı bozulmuştur Saklama Köpük can yelekleri doğrudan güneş ışığından uzak tutulur. Üzerlerine ağır eşya konmaz. Ezilen köpük yüzerliğini kaybedebilir. Sık Sorulan Sorular Köpük can yeleği bilinci kapalı kişiyi çevirir mi? Yüzerlik ve tasarıma bağlıdır. 150 N ve üzeri can yelekleri bu amaçla tasarlanır. Köpük can yeleği ne kadar süre kullanılır? Kullanım süresi, kullanım sıklığına ve saklama koşullarına bağlıdır. Durum kontrolü belirleyicidir. Köpük yelek şişme yelekten daha mı güvenlidir? Köpük yelek arıza riski taşımaz. Şişme yelek ise daha yüksek yüzerlik ve rahatlık sağlar. İlgili Terimler Can Yeleği, Şişme Can Yeleği, Çocuk Can Yeleği, Can Simidi, Güvenlik Ekipmanı, Tekne Güvenliği.

Tüm terimlere dön