Denizcilik sözlüğü

Şişme Can Salı

Tanım

Şişme can salı, bir gaz tüpü yardımıyla kısa sürede şişen ve kişileri suyun üstünde barındıran kurtarma salıdır. Gezi teknelerinde ve gemilerde kullanılan can sallarının büyük bölümü şişmedir.

Şişme Can Salı Nedir?

Şişme can salı, kullanılmadığında katlanmış hâlde konteyner veya valiz içinde durur. Salın içine bağlı gaz tüpü, sıkıştırılmış karbondioksit ve azot karışımı içerir. Bağlantı halatı çekildiğinde tüpün valfi açılır. Gaz, salın tüplerini doldurur ve sal şişer.

Salın Yapısı

Bölüm	Görevi
Üst ve alt yüzer tüpler	Yüzerlik sağlar, bağımsız bölmelerden oluşur
Kubbe	Rüzgâr, güneş ve sudan korur
Kubbe direği	Kubbeyi ayakta tutar, şişme veya sabit
Taban	Kişileri sudan ayırır
Balast cepleri	Salın devrilmesini önler
Giriş rampası	Sudan sala çıkışı kolaylaştırır

Taban Türleri

Tür	Özellik
Tek kat taban	Hafif, soğuk sudan az yalıtır
Şişme taban	Soğuk suya karşı yalıtım sağlar

Soğuk sularda yalıtımlı taban, vücut ısısı kaybını azaltır.

Şişirme Sistemi

Bağlantı halatı tamamen çekilir.
Halatın sonundaki ani çekiş, gaz tüpünün valfini açar.
Gaz, tüplere dağıtılır.
Fazla basınç, emniyet valflerinden atılır.
Sal kullanıma hazır hâle gelir.

Şişme süresi su ve hava sıcaklığına göre değişir. Soğuk havada şişme daha uzun sürer.

Hidrostatik Serbest Bırakma Ünitesi

Konteynerli sallar, güverteye hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle bağlanır. Tekne batarsa ünite belirli bir su derinliğinde salı serbest bırakır. Sal yüzeye çıkar. Bağlantı halatı batan tekneyle gerilir ve salı şişirir. Ardından zayıf bağlantı kopar ve sal tekneden ayrılır.

Hammar, bu tür ünitelerin bilinen üreticilerindendir. Ünitenin son kullanma tarihi gövde üzerinde yazar.

Kullanım Kuralları

Salı rüzgâraltı tarafa atın.
Halat bağlı iken sala geçin.
Deniz çapasını salın.
Salı tekneden ayırmak için halatı kesin.

Sık Sorulan Sorular

Şişme can salı ters şişerse ne yapılır?

Salın altındaki doğrultma kayışları kullanılarak sal düzeltilir. Bazı modeller kendiliğinden doğrulur.

Şişme can salının ömrü ne kadardır?

Ömür, üreticiye ve servis geçmişine göre değişir. Üretici, azami kullanım süresini belirtebilir.

Sal teknede nasıl saklanır?

Hızla suya atılabilecek, güvertede veya kolay ulaşılan bir dolapta saklanır.

İlgili Terimler

Can Salı, Can Salı Bakımı, Can Salı Sertifikası, Acil Durum Ekipmanı, EPIRB, Tekne Güvenliği.

İlgili terimler

Acil Durum Ekipmanı

Acil durum ekipmanı , teknede yangın, su alma, denize düşme ve gemiyi terk etme gibi acil durumlarda kullanılmak üzere hazır tutulan ekipmandır. Acil Durum Ekipmanı Nedir? Acil durum ekipmanı, olağan seyirde kullanılmayan ancak kriz anında hızla erişilmesi gereken araçlardır. Ekipman, acil durum türüne göre gruplandırılır. Doğru yerde saklanan ve bilinen ekipman, müdahale süresini kısaltır. Acil Durum Türlerine Göre Ekipman Acil Durum Ekipman Yangın Yangın söndürücü, yangın battaniyesi Su alma Sintine pompaları, konik tapalar, sızdırmazlık macunu Denize düşme Can simidi, MOB şamandırası, kurtarma halkası Gemiyi terk etme Can salı, kaçış çantası, EPIRB Dümen arızası Acil durum dümeni Elektrik kesintisi El feneri, el telsizi, el GPS'i Tıbbi acil durum İlk yardım çantası Direk kırılması Tel kesici, demir testeresi Kaçış Çantası Kaçış çantası, gemiyi terk etme durumunda can salına alınan su geçirmez çantadır. İngilizcede bu çantaya "grab bag" denir. Örnek içerik: Malzeme Görevi El telsizi (VHF) Kurtarıcılarla iletişim PLB veya EPIRB Konum bildirimi İşaret fişekleri Görsel işaret El GPS'i Konum bilgisi Su ve gıda Hayatta kalma İlk yardım malzemesi Tıbbi müdahale El feneri ve yedek pil Aydınlatma Termal battaniye Isı kaybını önleme Belgelerin kopyası Kimlik ve tekne belgeleri Kişisel ilaçlar Sağlık gereksinimleri Çanta yüzer ve parlak renkli olmalıdır. Saklama İlkeleri Ekipmanı hızlı erişilen yerlere yerleştirin. Kaçış çantasını kamara girişine yakın tutun. Kesici aletleri güvenli şekilde saklayın. Ekipmanın yerini planda işaretleyin. Görev Dağılımı Acil durumda her kişinin görevini bilmesi gerekir. Örnek görevler: Tehlike çağrısını yapma Can salını hazırlama Kaçış çantasını alma EPIRB'yi etkinleştirme Mürettebatı sayma Tatbikat Tatbikat, acil durum ekipmanının yerini ve kullanımını pekiştirir. Sezon başında ve yeni mürettebatla tatbikat yapılması önerilir. Sık Sorulan Sorular Kaçış çantası ne zaman hazırlanır? Seyirden önce hazırlanır ve seyir boyunca hazır tutulur. Konik tapa ne işe yarar? Kopan gövde geçişinin deliğini geçici olarak kapatır. Acil durum ekipmanı ne sıklıkla kontrol edilir? Sezon başında ve son kullanma tarihlerine göre periyodik olarak kontrol edilir. İlgili Terimler Güvenlik Ekipmanı, Can Salı, EPIRB, Acil Durum Dümeni, İlk Yardım Çantası, Tekne Emniyet Donanımı.

Can Salı

Can salı , gemi veya teknenin terk edilmesi gerektiğinde kişilerin hayatta kalmasını sağlayan şişme veya sert kurtarma aracıdır. Can salı, kişileri sudan ayırır ve kurtarılana kadar barınak sağlar. Can Salı Nedir? Gezi teknelerinde kullanılan can salları şişmedir. Sal, katlanmış hâlde bir konteyner veya valiz içinde saklanır. Suya atıldıktan sonra bağlantı halatı çekilince gaz tüpü salı şişirir. Sal, üstü kapalı bir kubbe, yüzer tüpler ve bir tabandan oluşur. Can Salı Türleri Tür Kullanım SOLAS can salı SOLAS kapsamındaki gemiler ISO 9650-1 Tip I can salı Açık deniz seyri yapan gezi tekneleri ISO 9650-2 Tip II can salı Kıyıya yakın seyir yapan gezi tekneleri Kendinden doğrulan can salı Ters şiştiğinde kendiliğinden düzelir ISO 9650-1, Tip I can salları için iki grup tanımlar. Grup A, düşük su sıcaklıklarında, Grup B ise daha ılıman koşullarda kullanım içindir. Saklama Biçimleri Biçim Özellik Sert konteyner Güverteye beşikte monte edilir Valiz (yumuşak çanta) Dolapta saklanır, taşınabilir Konteynerli sallar hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilebilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte salı serbest bırakır. Kapasite Seçimi Can salının kişi kapasitesi, teknede bulunabilecek en fazla kişi sayısına eşit veya daha büyük seçilir. Kapasite fazlası, soğuk suda ısı kaybını artırabilir. Az kişili büyük sal, dalgada daha kolay devrilebilir. Can Salı Donanımı Donanım Görevi Deniz çapası Sürüklenmeyi azaltır ve salı dengeler Kürekler Sınırlı hareket sağlar Pompa Tüplere hava ekler İşaret fişekleri Kurtarıcılara işaret verir İlk yardım seti Temel tıbbi müdahale Su ve gıda Hayatta kalma desteği El feneri Gece işaret ve aydınlatma Bıçak Bağlantı halatını keser Donanımın içeriği salın türüne ve standarda göre değişir. Gemiyi Terk Etme Adımları Can yeleklerini giyin. Tehlike çağrısını yapın ve EPIRB'yi çalıştırın. Salın bağlantı halatını tekneye bağlı tutun. Salı rüzgâraltı tarafa atın. Halatı çekerek salı şişirin. Mümkünse kuru olarak sala geçin. Sık Sorulan Sorular Can salı ne zaman kullanılır? Tekne kurtarılamayacak durumdaysa kullanılır. Yüzen tekne, can salından daha güvenli bir barınak olabilir. Can salı kendiliğinden şişer mi? Bağlantı halatı çekildiğinde gaz tüpü tetiklenir ve sal şişer. Can salı gezi teknesinde zorunlu mudur? Zorunluluk, ulusal mevzuata ve seyir bölgesine bağlıdır. İlgili Terimler Şişme Can Salı, Can Salı Bakımı, Can Salı Sertifikası, EPIRB, SART, Acil Durum Ekipmanı.

Can Salı Bakımı

Can salı bakımı , şişme can salının yetkili servis istasyonunda açılması, test edilmesi, donanımının yenilenmesi ve yeniden paketlenmesi işlemidir. Bakım, salın acil durumda doğru çalışmasını sağlar. Can Salı Bakımı Nedir? Can salı yıllarca konteyner içinde kapalı kalır. Bu sürede malzemeler yaşlanabilir. Gaz tüpü kaçak yapabilir. Donanımdaki ilaç, fişek ve pillerin son kullanma tarihleri geçebilir. Bakım, bu riskleri giderir. Bakım yalnızca üreticinin yetkilendirdiği servis istasyonlarında yapılır. Servis Aralığı Sal Türü Servis Aralığı SOLAS can salı Genellikle 12 ayda bir; belirli koşullarda uzatılabilir ISO 9650 gezi teknesi salı Üreticinin belirttiği aralıkta, genellikle birkaç yılda bir Kesin aralık, salın etiketi ve servis belgesinde yazar. SOLAS gemilerinde servis aralığı, IMO kuralları ve bayrak devletinin onayıyla belirlenir. Servis İşlemleri Konteyner açılır ve sal çıkarılır. Sal gaz tüpüyle veya hava ile şişirilir. Tüpler belirli süre basınç altında bekletilerek kaçak testi yapılır. Dikişler, yapıştırmalar ve kumaş incelenir. Gaz tüpü tartılır ve hidrostatik test tarihi kontrol edilir. Valf ve şişirme mekanizması kontrol edilir. Son kullanma tarihi geçmiş donanım yenilenir. Sal katlanır ve konteynere paketlenir. Servis etiketi ve belge düzenlenir. Yenilenen Donanım Donanım Kontrol İşaret fişekleri Son kullanma tarihi İlaçlar ve ilk yardım malzemesi Son kullanma tarihi Su Son kullanma tarihi Piller Kapasite ve tarih Gıda tabletleri Son kullanma tarihi Kullanıcının Yapacağı Kontroller Kullanıcı salı açmaz. Ancak şu kontrolleri yapar: Konteynerde çatlak veya hasar olup olmadığını inceler. Bağlantı halatının tekneye bağlı olduğunu doğrular. Hidrostatik ünitenin son kullanma tarihini kontrol eder. Servis etiketindeki tarihi takip eder. Bantların ve kilitlerin sağlam olduğunu kontrol eder. Bakım Yapılmazsa Bakımı yapılmamış salda şu sorunlar ortaya çıkabilir: Gaz tüpü yetersiz basınçta kalır ve sal tam şişmez. Yapıştırma noktaları ayrılır. Donanım kullanılamaz hâle gelir. Sık Sorulan Sorular Can salı kullanıcı tarafından açılabilir mi? Hayır. Açılan sal yeniden doğru paketlenemeyebilir. Bakım yetkili istasyonda yapılır. Servis istasyonu nasıl seçilir? Salın üreticisinin yetkilendirdiği istasyonlar kullanılır. Servis belgesi neden saklanır? Belge, salın bakım geçmişini gösterir. Denetimlerde istenebilir. İlgili Terimler Can Salı, Şişme Can Salı, Can Salı Sertifikası, İşaret Fişeği, İlk Yardım Çantası, Acil Durum Ekipmanı.

Can Salı Sertifikası

Can salı sertifikası , bir can salının belirli bir standarda uygun üretildiğini veya yetkili serviste bakımının yapıldığını gösteren belgedir. Can salıyla ilgili iki temel belge türü bulunur: tip onay belgesi ve servis sertifikası. Can Salı Sertifikası Nedir? Tip onay belgesi, salın tasarımının ve üretiminin bir standarda uygun olduğunu gösterir. Servis sertifikası ise salın son bakımının ne zaman ve nerede yapıldığını belgeler. Her iki belge de denetimlerde ve sigorta işlemlerinde istenebilir. Belge Türleri Belge İçerik Düzenleyen Tip onay belgesi Salın standarda uygunluğu Onaylanmış kuruluş veya idare Uygunluk beyanı Üreticinin standarda uygunluk beyanı Üretici Servis sertifikası Son bakımın tarihi ve sonucu Yetkili servis istasyonu Servis etiketi Salın üzerindeki bakım bilgisi Yetkili servis istasyonu Standartlara Göre Onay Sal Türü Onay Dayanağı SOLAS can salı SOLAS Bölüm III ve LSA Kodu Avrupa Birliği gemi salı 2014/90/EU Deniz Teçhizatı Direktifi, dümen işareti Gezi teknesi salı ISO 9650 serisi SOLAS onaylı sallar, Avrupa Birliği'nde dümen işareti taşır. ISO 9650 salları ise üretici beyanı veya üçüncü taraf onayıyla belgelendirilir. Servis Sertifikasında Bulunan Bilgiler Salın seri numarası Üretici ve model Kişi kapasitesi Servis tarihi Bir sonraki servis tarihi Gaz tüpü bilgileri ve test tarihi Yenilenen donanım listesi Servis istasyonunun adı ve onay numarası Sal Üzerindeki Etiket Salın konteyneri veya valizi üzerinde bir etiket bulunur. Etiket şu bilgileri içerir: Üretici ve model Kişi kapasitesi Standart (SOLAS veya ISO 9650 Tip I/II) Son servis tarihi Bir sonraki servis tarihi Denetim Liman başkanlıkları ve denetim kuruluşları, can salının servis tarihini kontrol edebilir. Servis tarihi geçmiş sal, eksik ekipman olarak değerlendirilebilir. Sigorta şirketleri de servis belgesini isteyebilir. Sertifikayı Geçerli Tutma Servis tarihini takvime işleyin. Servis öncesi salı yetkili istasyona götürün. Servis sertifikasının bir kopyasını teknede saklayın. Tekne belgeleriyle birlikte arşivleyin. Sık Sorulan Sorular İkinci el can salının sertifikası geçerli midir? Servis tarihi geçerliyse belge geçerlidir. Satın alma öncesinde servis yapılması önerilir. ISO 9650 salı SOLAS gemisinde kullanılabilir mi? Hayır. SOLAS gemileri SOLAS onaylı sal kullanır. Sertifika kaybolursa ne yapılır? Servis istasyonundan kayıtların kopyası istenir. İlgili Terimler Can Salı, Can Salı Bakımı, Şişme Can Salı, SOLAS, CE Belgesi, Acil Durum Ekipmanı.

Tüm terimlere dön