Denizcilik sözlüğü

Şaft Anodu

Tanım

Şaft anodu, pervane şaftı üzerine takılan ve şaft ile pervaneyi galvanik korozyondan koruyan kurban anottur. Anot, korunan metallerden önce aşınır.

Şaft Anodu Nedir?

Pervane şaftı genellikle paslanmaz çeliktir. Pervane bronz veya başka bir alaşım olabilir. Bu metaller deniz suyunda farklı elektrik potansiyellerine sahiptir. Aralarında akım oluşur ve daha aktif metal aşınır. Şaft anodu, bu akımı kendi üzerine alır.

Şaft Anodu Türleri

Tür	Yapı	Konum
Yaka anot	İki yarım halka, vidalarla şafta sıkıştırılır	Pervane ile yatak arasında
Pervane somunu anodu	Somun biçimli, pervane somununun yerine veya üzerine takılır	Şaftın arka ucu
Saildrive anodu	Pervane göbeği çevresinde halka	Saildrive ayak ünitesi

Anot Malzemeleri

Malzeme	Ortam
Çinko	Tuzlu su
Alüminyum alaşım	Tuzlu ve acı su
Magnezyum	Tatlı su

Montaj Kuralları

Şaft yüzeyini anot bölgesinde temizleyin.
Anodu çıplak metal temas edecek şekilde yerleştirin.
Vidaları eşit olarak sıkın.
Anodun şaft yatağına veya brakete değmediğini kontrol edin.
Anodu boyamayın.

Anot ile yatak arasında yeterli boşluk bırakılır. Anot yatağa sürtünürse şaft hareketini engelleyebilir.

Aşınma Kontrolü

Anot, karinaya alımlarda kontrol edilir. Birçok üretici, anot yaklaşık yarı yarıya aşındığında değişim önerir. Gevşeyen yaka anot şaft üzerinde dönerek ses yapabilir.

Elektrik Sürekliliği

Şaft, kaplin ve şanzıman üzerinden motora bağlıdır. Esnek kaplinler bu elektrik bağlantısını kesebilir. Bu durumda gövde içi anotlar şaftı koruyamaz. Bazı teknelerde şaft fırçası kullanılarak şaft, koruma sistemine bağlanır.

Hızlı Aşınmanın Nedenleri

Marinada kaçak akım
Kıyı elektriği topraklama hatası
Komşu teknelerden gelen akımlar
Yanlış anot malzemesi

Hızlı aşınma görülürse elektrik sistemi kontrol edilir.

Sık Sorulan Sorular

Şaft anodu olmadan tekne kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ancak şaft ve pervane korozyona açık kalır.

Yaka anot neden düşer?

Aşınan anodun sıkıştırma kuvveti azalır. Anot gevşer ve şafttan kayabilir.

Şaft anodu ne kadar sürede aşınır?

Süre; su sıcaklığı, tuzluluk ve elektrik ortamına göre değişir.

İlgili Terimler

Kurban Anot, Pervane Şaftı, Galvanik Korozyon, Çinko Anot, Bronz Pervane, Katodik Koruma.

İlgili terimler

Bronz Pervane

Bronz pervane , bakır esaslı bronz alaşımlarından döküm yöntemiyle üretilen tekne pervanesidir. Bronz pervaneler, şaftlı içten takma motorlu teknelerde yaygın olarak kullanılır. Bronz Pervane Nedir? Bronz, deniz suyunda korozyona dayanıklı bir alaşım ailesidir. Bronz pervaneler genellikle büyük çaplıdır. Yatlarda, guletlerde, balıkçı teknelerinde ve iş teknelerinde kullanılır. Kanatlar alüminyum pervaneden ince, paslanmaz çelik pervaneden kalındır. Alaşım Türleri Alaşım Özellik Nikel alüminyum bronz (NAB) Yüksek dayanım ve korozyon direnci Manganez bronz Ekonomik; çinko içeriği yüksektir Silisyum bronz Korozyon dayanımı iyidir Nikel alüminyum bronz, bakır, alüminyum, nikel ve demir içerir. Deniz ortamında en dayanıklı bronz alaşımlarındandır. Çinko Kaybı Riski Manganez bronz, adına rağmen yüksek oranda çinko içeren bir pirinç türüdür. Deniz suyunda çinko, alaşımdan seçici olarak ayrılabilir. Bu olaya çinko kaybı (dezinsifikasyon) denir. Çinkosu azalan bölge pembeleşir ve gözenekli hâle gelir. Malzeme dayanımını kaybeder. Kurban anot koruması bu riski azaltır. Kullanım Alanları Şaftlı motoryatlar Yelkenlilerde sabit pervaneler Guletler Balıkçı ve iş tekneleri Ticari gemiler Galvanik Uyum Bronz pervane, paslanmaz çelik şaft ile birlikte kullanılır. Farklı metaller deniz suyunda galvanik etkileşime girer. Şaft üzerine takılan anot ve gövde anotları bu sistemi korur. Anot hızla aşınıyorsa kaçak akım kontrol edilir. Bakım Karinaya alımda pervane yüzeyini temizleyin. Pembe renk değişimi ve gözenek arayın. Kanat uçlarında eğilme ve çentik kontrol edin. Şaft anodunu yenileyin. Pervaneye uygun antifouling ürünü uygulayın. Deniz Canlısı Tutunması Pervaneye tutunan midye ve kabuklular verimi belirgin biçimde düşürür. Bakır içerikli bronz, bazı canlıların tutunmasını sınırlar ancak tamamen önlemez. Pervaneler için özel kaplama ürünleri bulunur. Sık Sorulan Sorular Bronz pervane neden şaftlı teknelerde tercih edilir? Büyük çaplı ve düşük devirli pervanelerin dökümüne uygundur. Deniz suyunda dayanıklıdır. Bronz pervane onarılabilir mi? Evet. Kaynak, düzeltme ve dengeleme ile onarılabilir. Pervanede pembe renk ne anlama gelir? Pembe renk, çinko kaybının belirtisi olabilir. Uzman kontrolü gerekir. İlgili Terimler Alüminyum Pervane, Paslanmaz Çelik Pervane, Pervane Şaftı, Şaft Anodu, Galvanik Korozyon, Tekne Pervanesi.

Galvanik Korozyon

Galvanik korozyon , elektrolit içinde elektriksel olarak birbirine bağlı iki farklı metalden daha aktif olanın hızla çözünmesidir. Deniz suyu, bu olay için güçlü bir elektrolittir. Galvanik Korozyon Nedir? Her metalin elektrolit içinde ölçülen bir elektrot potansiyeli vardır. İki farklı metal birbirine bağlandığında bir pil oluşur. Potansiyeli daha negatif olan metal anot olur ve çözünür. Daha soylu metal katot olur ve korunur. Bu süreç dışarıdan akım gerektirmez. Galvanik Seri Galvanik seri, metalleri deniz suyundaki potansiyellerine göre sıralar. ASTM G82, galvanik seri kullanımı için rehber sunar. Konum Metal Örnekleri Aktif (anodik) uç Magnezyum, çinko, alüminyum alaşımları Orta bölge Çelik, dökme demir, kurşun Pirinç, bronz, bakır-nikel Soylu (katodik) uç Pasif paslanmaz çelik, titanyum, grafit İki metal arasındaki potansiyel farkı büyüdükçe galvanik etki artar. Alan Oranı Etkisi Durum Sonuç Küçük anot, büyük katot Anot hızla çözünür Büyük anot, küçük katot Anot yavaş çözünür Örneğin alüminyum bir plakaya takılan paslanmaz vidalar sınırlı etki yapar. Paslanmaz bir plakaya takılan alüminyum perçinler ise hızla çözünür. Teknede Galvanik Korozyon Örnekleri Bronz pervane ile alüminyum dıştan takma motor ayağı Paslanmaz cıvata ile alüminyum direk Bakırlı antifouling boya ile alüminyum gövde Bronz gövde geçişi ile pirinç vana Belirtiler Belirti Açıklama Beyaz toz Alüminyum korozyonu Pembe renk Pirinçte çinko kaybı Hızlı anot tükenmesi Galvanik akımın artması Çukurlaşma Aktif metal yüzeyinde Önleme Galvanik seride birbirine yakın metaller seçin. Farklı metaller arasına yalıtkan ara parça koyun. Katı metal yüzeyini boya ile kaplayın. Kurban anot kullanın. Bağlantı yüzeylerine yalıtkan macun uygulayın. Yalnızca anot tarafını boyamak riskli olabilir. Boyadaki küçük bir hasar, küçük anot alanı oluşturur. Sık Sorulan Sorular Galvanik korozyon için elektrik gerekir mi? Dış elektrik gerekmez. Metaller kendi pilini oluşturur. Kurban anot bu korozyonu nasıl önler? Anot, korunan metallerden daha aktiftir ve onların yerine çözünür. İlgili Terimler Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Çinko Anot, Deniz Tipi Alüminyum.

Katodik Koruma

Katodik koruma , korunacak metal yapıyı bir elektrokimyasal hücrenin katodu haline getirerek korozyonunu önleyen yöntemdir. Yöntem; gemilerde, teknelerde, boru hatlarında ve deniz yapılarında kullanılır. Katodik Koruma Nedir? Korozyon, metalin anot bölgelerinden elektron kaybetmesiyle oluşur. Katodik koruma, metale dışarıdan elektron sağlar. Bu durumda metalin tüm yüzeyi katot olur. Katot olan metal çözünmez. Elektron kaynağı, kurban anot veya dış güç kaynağı olabilir. Katodik Koruma Türleri Tür Elektron Kaynağı Kullanım Kurban anotlu sistem Daha aktif metal anot Tekneler, küçük yapılar Dış akımlı sistem (ICCP) Doğru akım güç kaynağı Büyük gemiler, platformlar Kurban Anotlu Sistem Kurban anot, korunan metale bağlanır. Anot, galvanik seride daha aktif olduğu için çözünür. Sistem dış enerji gerektirmez. Anotlar tükendikçe değiştirilir. Dış Akımlı Sistem Dış akımlı sistemde inert anotlar kullanılır. Bir doğrultucu, anotlara akım verir. Referans elektrotlar gövde potansiyelini ölçer. Kontrol ünitesi akımı otomatik ayarlar. Bu sistem, büyük gemilerde tercih edilir. Potansiyel Ölçümü Koruma düzeyi, gövde potansiyeli ölçülerek belirlenir. Ölçümde gümüş/gümüş klorür (Ag/AgCl) referans elektrot kullanılır. Gövde Malzemesi Koruma Aralığı (yaklaşık, Ag/AgCl) Çelik −0,80 ile −1,05 V Alüminyum −0,90 ile −1,10 V ABYC E-2 standardı, teknelerde katodik koruma için bu tür aralıklar tanımlar. Değerler, standartta ve üretici belgelerinde ayrıntılı verilir. Aşırı Koruma Potansiyel çok negatif olursa aşırı koruma oluşur. Katot yüzeyinde hidrojen açığa çıkar. Bu durum boya kabarmasına yol açar. Alüminyum yüzeyde alkali ortam oluşur ve metal zarar görür. Ahşap teknelerde metal bağlantıların çevresi bozulabilir. Bağlantı Sistemi Bazı teknelerde su altındaki metal parçalar bir iletkenle birbirine bağlanır. Bu sisteme "bonding" denir. Bağlantı, tüm parçaların aynı anot sistemiyle korunmasını sağlar. Sık Sorulan Sorular Katodik koruma boyanın yerini tutar mı? Hayır. Boya ve katodik koruma birlikte kullanılır. Gövde potansiyeli nasıl ölçülür? Referans elektrot suya sarkıtılır ve voltmetre ile gövdeye bağlanır. Aşırı koruma nasıl anlaşılır? Potansiyel ölçümü koruma aralığının daha negatifinde çıkar. Boyada kabarmalar görülür. İlgili Terimler Kurban Anot, Tutya, Galvanik Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Korozyon, Çinko Anot.

Kurban Anot

Kurban anot , korunması istenen metal parçadan daha aktif bir metalden yapılan ve onun yerine çözünen parçadır. Teknelerde kurban anotlar pervane, şaft, gövde ve motor parçalarını korur. Kurban Anot Nedir? Kurban anot, galvanik korozyon ilkesini koruma amacıyla kullanır. Anot, korunan parçaya elektriksel olarak bağlanır. Deniz suyunda bir galvanik pil oluşur. Anot, galvanik seride daha aktif olduğu için çözünür. Korunan metal katot olur ve korozyona uğramaz. Türkçede kurban anota "tutya" da denir. Anot Malzemeleri Malzeme Uygun Su Not Çinko Tuzlu su Tatlı suda pasifleşebilir Alüminyum alaşımı Tuzlu ve acı su Daha hafif, daha uzun ömür Magnezyum Tatlı su Tuzlu suda çok hızlı çözünür Alüminyum anotlar, indiyum ve çinko katkılı özel alaşımlardan üretilir. Anot Türleri Tür Takıldığı Yer Şaft anodu Pervane şaftı Pervane somunu anodu Pervane göbeği Gövde anodu Gövde altına cıvatalı plaka Dıştan takma motor anodu Motor ayağı ve trim Motor içi anot Eşanjör ve soğutma devresi Flap anodu Trim flapları Baş itici anodu Baş itici pervanesi Montaj Kuralları Anodu yalnızca temiz metal yüzeye bağlayın. Anodu boyamayın. Bağlantı noktasının elektriksel sürekliliğini kontrol edin. Anodu üreticinin belirttiği konuma takın. Boyanan anot suyla temas edemez ve çalışmaz. Değişim Ölçütü Durum İşlem Yaklaşık yarısı tükenmiş Değiştirilir Hiç tükenmemiş Bağlantı ve malzeme kontrol edilir Çok hızlı tükenmiş Kaçak akım araştırılır Birçok üretici, anot hacminin yaklaşık yarısı tükendiğinde değişimi önerir. Malzemelerin Karıştırılması Aynı tekne üzerinde farklı anot malzemeleri birlikte kullanılmaz. Farklı anotlar birbirini etkileyebilir. Üreticinin önerdiği malzeme tercih edilir. Sık Sorulan Sorular Anot neden hiç tükenmez? Anot boyanmış, pasifleşmiş veya bağlantısı kopmuş olabilir. Anot ne sıklıkla değiştirilir? Genellikle karaya çekmede kontrol edilir ve gerektiğinde değiştirilir. Tatlı suda çinko anot kullanılır mı? Çinko tatlı suda pasifleşebilir. Magnezyum veya alüminyum tercih edilir. Anot neden yüzeye sıkıca bağlanır? Gevşek bağlantı elektrik akışını keser. Bu durumda anot korumaz. Anot boyutu nasıl seçilir? Boyut, korunan alana ve üretici önerisine göre seçilir. İlgili Terimler Tutya, Çinko Anot, Alüminyum Anot, Magnezyum Anot, Katodik Koruma, Galvanik Korozyon.

Tüm terimlere dön