Denizcilik sözlüğü

Uydu Haberleşmesi

Tanım

Uydu haberleşmesi, yeryüzündeki terminaller arasında iletişimin yörüngedeki uydular aracılığıyla sağlanmasıdır. Teknelerde uydu haberleşmesi, karasal ağların ulaşmadığı açık denizde telefon, mesaj ve internet bağlantısı sunar.

Uydu Haberleşmesi Nedir?

Teknedeki uydu terminali, sinyali uyduya gönderir. Uydu sinyali bir yer istasyonuna iletir. Yer istasyonu, sinyali telefon veya internet ağına bağlar. Bu sistem, kıyıdan uzak bölgelerde iletişimi mümkün kılar.

Uydu Yörünge Türleri

Tür	Yükseklik	Özellik
Yer eşzamanlı yörünge (GEO)	Yaklaşık 35.786 km	Sabit konum, yüksek gecikme
Orta yörünge (MEO)	Binlerce kilometre	Orta gecikme
Alçak yörünge (LEO)	Yaklaşık 500–2.000 km	Düşük gecikme, çok sayıda uydu gerekir

Denizcilikte Kullanılan Sistemler

Sistem	Yörünge	Tipik Kullanım
Inmarsat	GEO	Ses, veri, GMDSS hizmetleri
Iridium	LEO	Küresel ses, mesaj ve veri, GMDSS hizmetleri
Starlink Maritime	LEO	Yüksek hızlı internet
Thuraya	GEO	Bölgesel ses ve veri
VSAT hizmetleri	GEO veya diğer	Gemiler ve büyük yatlar

GMDSS ve Uydu

Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi'nde (GMDSS) uydu hizmetleri A3 deniz alanında kullanılır. IMO, Inmarsat ve Iridium'un belirli hizmetlerini GMDSS için tanımıştır. Bu hizmetler tehlike çağrısı ve deniz güvenlik bilgisi iletimi sağlar.

Terminal Türleri

Tür	Özellik
El tipi uydu telefonu	Taşınabilir, ses ve kısa mesaj
Sabit uydu telefonu	Tekneye monte anten
Uydu mesajlaşma cihazı	Mesaj ve konum paylaşımı
Stabilize anten (VSAT)	Uyduyu sürekli takip eder
Düz panel anten	LEO sistemlerinde elektronik takip

Kullanım Alanları

Hava tahmini alma
Acil durum iletişimi
E-posta ve mesajlaşma
Konum takibi ve paylaşımı
İnternet erişimi

Seçim Ölçütleri

Seyir bölgesindeki kapsama alanını kontrol edin.
Gereken hizmeti belirleyin: ses, mesaj veya internet.
Anten boyutunu ve montaj yerini değerlendirin.
Enerji tüketimini hesaplayın.
Abonelik ve veri ücretlerini karşılaştırın.

Sık Sorulan Sorular

Uydu telefonu her yerde çalışır mı?

Kapsama, sisteme göre değişir. Iridium küresel kapsama sunar. Bazı sistemler kutup bölgelerini kapsamaz.

Uydu interneti teknede ne kadar enerji tüketir?

Tüketim, terminal türüne göre değişir. Değer üretici belgesinde yer alır.

Uydu haberleşmesi VHF'nin yerini tutar mı?

Hayır. VHF, yakındaki teknelerle doğrudan iletişim sağlar.

İlgili Terimler

Deniz Telsizi, VHF Telsiz, NAVTEX, EPIRB, Deniz Güvenliği, Deniz Elektroniği.

İlgili terimler

Deniz Elektroniği

Deniz elektroniği , teknelerde ve gemilerde seyir, haberleşme, güvenlik ve sistem izleme amacıyla kullanılan elektronik cihazların genel adıdır. Deniz Elektroniği Nedir? Deniz elektroniği, teknenin konumunu, çevresini ve sistemlerini izleyen cihazları kapsar. Bu cihazlar deniz ortamının nem, tuz ve titreşim koşullarına göre üretilir. Cihazlar genellikle NMEA ağıyla birbirine bağlanır. Böylece veriler ortak ekranlarda gösterilir. Cihaz Grupları Grup Örnek Cihazlar Seyir GPS, chartplotter, radar, elektronik pusula Su altı algılama Derinlik ölçer, sonar, balık bulucu Haberleşme VHF telsiz, MF/HF telsiz, uydu terminali Güvenlik AIS, EPIRB, PLB, NAVTEX Otomasyon Otopilot, dijital anahtarlama İzleme Motor göstergeleri, tank seviye ve akü monitörü Enstrümanlar Hız, rüzgâr ve derinlik göstergeleri Entegrasyon Modern teknelerde elektronik cihazlar tek bir sistem gibi çalışır. Örnek entegrasyon şunları içerir: Radar görüntüsünün haritaya bindirilmesi AIS hedeflerinin harita ve radar üzerinde gösterilmesi Otopilotun chartplotter rotasını izlemesi Motor verilerinin çok fonksiyonlu ekranda gösterilmesi Elektromanyetik Uyumluluk Elektronik cihazlar birbirini etkileyebilir. Örnek: Kalitesiz LED sürücüleri VHF ve AIS'te parazit oluşturabilir. Radar ışını, GPS antenini etkileyebilir. Bu nedenle antenler ve kablolar birbirinden uzak yerleştirilir. Avrupa Birliği'nde 2014/30/EU Direktifi, EMC şartlarını belirler. Enerji Tüketimi Cihaz Tüketim Düzeyi VHF telsiz (dinleme) Düşük Chartplotter Orta Radar Orta–yüksek Otopilot Değişken, deniz durumuna bağlı Uzun seyirlerde elektronik tüketim, akü kapasitesi hesabına eklenir. Kurulum İlkeleri Cihazları kuru ve havadar yerlere monte edin. Kabloları güç kablolarından ayrı döşeyin. Her cihaza uygun sigorta takın. Antenleri birbirinden ve radar ışınından uzak yerleştirin. Bağlantı şemasını belgeleyin. Yazılım Güncellemeleri Birçok deniz elektroniği cihazı yazılım güncellemesi alır. Güncellemeler yeni özellikler ve hata düzeltmeleri getirir. Ağdaki cihazların yazılımlarının uyumlu olması önerilir. Sık Sorulan Sorular Farklı markalar birlikte kullanılabilir mi? NMEA 2000 sertifikalı cihazlar temel verileri paylaşır. Bazı gelişmiş işlevler marka uyumu gerektirebilir. Deniz elektroniği nemden nasıl korunur? Cihazlar IP korumalı seçilir. Konnektörler kapalı tutulur ve korozyon önleyici uygulanır. Elektronik arızasında ne yapılır? Kâğıt harita, pusula ve el telsizi gibi yedek araçlar kullanılır. İlgili Terimler NMEA Ağı, Çok Fonksiyonlu Ekran, Denizcilik Enstrümanı, Chartplotter, Radar, VHF Telsiz.

Deniz Güvenliği

Deniz güvenliği , denizde can, mal ve çevrenin korunmasına yönelik kurallar, sistemler ve uygulamaların bütünüdür. Deniz güvenliği, gemilerden gezi teknelerine kadar tüm deniz araçlarını kapsar. Deniz Güvenliği Nedir? Deniz güvenliği; teknelerin yapısını, donanımını, mürettebatın yeterliğini ve seyir kurallarını düzenler. Uluslararası sözleşmeler, ortak kuralları belirler. Ulusal idareler bu kuralları uygular ve denetler. İngilizcede "maritime safety" terimi kaza önlemeyi, "maritime security" ise kasıtlı tehditlere karşı korumayı ifade eder. Uluslararası Düzenlemeler Düzenleme Kapsam SOLAS Gemi yapısı, donanımı ve işletmesinde can güvenliği COLREG 1972 Denizde çatışmayı önleme kuralları STCW Gemiadamlarının eğitim ve belgelendirmesi MARPOL Gemilerden kaynaklanan kirliliğin önlenmesi SAR 1979 Denizde arama ve kurtarma Yükleme Hatları 1966 Gemilerin azami yükleme derinliği Bu sözleşmeler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yönetilir. GMDSS Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS), tehlike durumunda iletişimi ve kurtarmayı düzenler. Sistem şu araçları kapsar: VHF, MF ve HF telsizler ve DSC Uydu haberleşme sistemleri EPIRB SART NAVTEX Arama ve Kurtarma Deniz alanları, arama-kurtarma sorumluluk bölgelerine ayrılır. Her bölgede bir Kurtarma Koordinasyon Merkezi (RCC) bulunur. Merkez, tehlike çağrılarını alır ve kurtarma operasyonlarını yönetir. Türkiye'deki Kurumlar Kurum Görevi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik mevzuatı ve denetim Liman başkanlıkları Teknelerin kayıt ve denetimi Sahil Güvenlik Komutanlığı Deniz yetki alanlarında güvenlik ve arama-kurtarma Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Fenerler, kıyı telsiz istasyonları ve kurtarma hizmetleri Türkiye'de denizde acil durum ihbarları 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden de yapılabilir. Gezi Teknelerinde Deniz Güvenliği Gezi tekneleri SOLAS'ın tüm şartlarına tabi değildir. Ancak COLREG kuralları tüm deniz araçları için geçerlidir. Ulusal mevzuat, gezi teknelerinde bulunması gereken güvenlik ekipmanını belirler. Sık Sorulan Sorular SOLAS gezi teknelerini kapsar mı? SOLAS'ın büyük bölümü belirli gemileri kapsar. Bölüm V'in bazı kuralları tüm gemilere uygulanır. Denizde acil durumda kim aranır? VHF kanal 16 kullanılır. Telefonla 112 aranabilir. Deniz güvenliği eğitimi zorunlu mudur? Ticari gemiadamları için STCW eğitimleri zorunludur. Amatör denizciler için belge eğitimleri temel bilgileri içerir. İlgili Terimler Tekne Güvenliği, SOLAS, Güvenlik Ekipmanı, EPIRB, DSC, NAVTEX.

Deniz Telsizi

Deniz telsizi , gemiler, tekneler ve kıyı istasyonları arasında haberleşme için denizcilik frekans bantlarını kullanan telsiz cihazıdır. Deniz telsizleri, rutin iletişim ve acil durum çağrıları için kullanılır. Deniz Telsizi Nedir? Deniz telsizleri, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) tarafından denizcilik hizmetlerine ayrılmış frekanslarda çalışır. Kullanılan bant, haberleşme menzilini belirler. Küçük tekneler genellikle VHF telsiz kullanır. Uzun mesafe seyirlerde MF/HF telsiz veya uydu haberleşmesi de kullanılır. Deniz Telsizi Türleri Tür Frekans Bandı Yaklaşık Menzil VHF telsiz 156–162 MHz Görüş hattı, kıyıya yakın MF telsiz 1,6–4 MHz Orta mesafe HF telsiz 4–27,5 MHz Uzun mesafe Uydu haberleşme Uydu frekansları Küresel GMDSS Deniz Alanları Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS), deniz alanlarını kapsama durumuna göre ayırır. Alan Kapsam A1 En az bir VHF DSC kıyı istasyonunun kapsadığı alan A2 MF DSC kıyı istasyonunun kapsadığı alan (A1 hariç) A3 IMO tarafından tanınan mobil uydu hizmetinin kapsamı (A1 ve A2 hariç) A4 Diğer alanlar, kutup bölgeleri SOLAS gemilerinde bulunması gereken telsiz donanımı, geminin seyrettiği deniz alanına göre belirlenir. Telsiz Ruhsatı ve Belgeler Gemi telsiz istasyonu ruhsatı: Teknedeki telsiz donanımının kaydıdır. Kısa Mesafe Telsiz Operatörü Belgesi (SRC): VHF kullanımını kapsar. Uzun Mesafe Telsiz Operatörü Belgesi (LRC): MF/HF ve uydu sistemlerini kapsar. Türkiye'de telsiz ruhsatı ve operatör belgesi işlemleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülür. Telsiz Kullanım Kuralları Konuşmaya başlamadan önce kanalı dinleyin. Çağrıyı kısa ve açık yapın. Kanal 16'yı yalnızca çağrı ve tehlike için kullanın. Çağrı sonrası çalışma kanalına geçin. Gereksiz konuşmalardan kaçının. Öncelik Sözcükleri Sözcük Anlamı MAYDAY Hayati tehlike PAN-PAN Acil durum, hayati tehlike yok SECURITE Seyir veya hava emniyeti bilgisi Sık Sorulan Sorular Gezi teknesi için hangi telsiz gerekir? Kıyıya yakın seyirlerde VHF telsiz yaygındır. Ulusal mevzuat, bulundurulması gereken donanımı belirler. HF telsiz ile uydu haberleşmesi arasındaki fark nedir? HF telsiz iyonosfer yansımasıyla uzak mesafeye ulaşır. Uydu haberleşmesi uydular üzerinden çalışır. Telsiz konuşmaları gizli midir? Hayır. VHF yayınları aynı kanalı dinleyen herkesçe duyulur. İlgili Terimler VHF Telsiz, El Telsizi, Sabit VHF, DSC, Uydu Haberleşmesi, NAVTEX.

EPIRB

EPIRB , acil durumda gemi veya teknenin konumunu uydu sistemi aracılığıyla kurtarma merkezlerine bildiren telsiz işaretleyicidir. EPIRB, İngilizce "Emergency Position Indicating Radio Beacon" (Acil Durum Konum Bildiren Telsiz İşaretleyicisi) ifadesinin kısaltmasıdır. EPIRB Nedir? EPIRB, etkinleştirildiğinde 406 MHz frekansında tehlike sinyali yayınlar. Sinyal, uluslararası Cospas-Sarsat uydu sistemi tarafından alınır. Sistem, sinyali yer istasyonlarına ve ilgili kurtarma koordinasyon merkezine iletir. Birçok EPIRB ayrıca GNSS konumunu sinyale ekler. Cospas-Sarsat Sistemi Cospas-Sarsat, uydu tabanlı uluslararası arama-kurtarma sistemidir. Sistem; EPIRB, PLB ve uçak acil durum vericilerinden gelen 406 MHz sinyallerini alır. Sinyaller, alçak, orta ve yer eşzamanlı yörüngedeki uydular tarafından algılanır. EPIRB'nin Yayınları Frekans Görevi 406 MHz Uyduya kimlik ve konum gönderir 121,5 MHz Kurtarma ekiplerinin yön bulması için yerel sinyal AIS (bazı modeller) Yakındaki gemilere konum gösterir EPIRB Türleri Tür Özellik Kategori I Su temasıyla kendiliğinden yuvasından çıkar ve çalışır Kategori II Elle çıkarılır, su temasıyla veya elle çalıştırılır Kategori I EPIRB'ler hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte cihazı serbest bırakır. Kayıt Her EPIRB'nin benzersiz bir kimlik numarası (UIN veya Hex ID) vardır. Cihaz, bayrak devletinin ilgili kurumuna kaydedilir. Kayıtta tekne bilgileri ve acil durum irtibat kişileri yer alır. Kayıt, kurtarma merkezinin teknenin kimliğini hızla belirlemesini sağlar. Pil ve Çalışma Süresi 406 MHz EPIRB'lerin en az 48 saat çalışması gerekir. Pilin son kullanma tarihi cihaz üzerinde yazar. Pil değişimi yetkili servislerde yapılır. Hidrostatik serbest bırakma ünitesinin de son kullanma tarihi vardır. Test ve Kontrol Cihazın test düğmesiyle kendi kendine test yapın. Test sırasında üreticinin talimatına uyun. Pil ve hidrostatik ünite tarihlerini kontrol edin. Kayıt bilgilerinin güncel olduğunu doğrulayın. Gerçek tehlike sinyali test amacıyla gönderilmez. Sık Sorulan Sorular EPIRB ile PLB arasındaki fark nedir? EPIRB tekneye kayıtlıdır ve daha uzun çalışır. PLB kişiye kayıtlıdır ve taşınabilir. EPIRB yanlışlıkla çalışırsa ne yapılır? Cihaz kapatılır ve en yakın kurtarma koordinasyon merkezine bildirilir. EPIRB su altında çalışır mı? Sinyal su altından iletilemez. Cihaz su yüzeyinde yüzerken çalışır. İlgili Terimler PLB, SART, DSC, MMSI Numarası, Can Salı, Acil Durum Sinyali.

Tüm terimlere dön